Hamalau sortzaile 'Buruz buru', doinu eta neurri librean

Atzealdean, Julio Soto, Andoni Egaña eta Uxue Alberdi. Erdian Manex Agirre, Marta Agirrezabala eta Danele Sarriugarte, eta aurrealdean Nerea Ibarzabal eta Malen Amenabar. / MÓNICA RIVERO
Atzealdean, Julio Soto, Andoni Egaña eta Uxue Alberdi. Erdian Manex Agirre, Marta Agirrezabala eta Danele Sarriugarte, eta aurrealdean Nerea Ibarzabal eta Malen Amenabar. / MÓNICA RIVERO

Jarraipena izango duen «formatu berrian», gai-jartzaile ibili dira arlo desberdinetako zazpi sortzaile, eta beste horrenbeste bertsolarik erantzun diete, hitz lauz

NEREA AZURMENDI

Bat-bateko bertsolaritzaren funtsa den ariketa formatu berri batera egokitu du Lankuk, Bertsozale Elkarteak orain urte batzuk sortu zuen kultur zerbitzuetako enpresak. Kultur adierazpen desnerdinetako zazpi sortzaile eta zazpi bertsolari elkartu ditu, bikoteka, 'Buruz buru' aritu daitezen.

Aurrenekoen lana gaia jartzea izan da, eta bertsolariena erantzutea, baina ez bertsotan, hitz lauz baizik. Doinu eta neurri librean, bakoitzak egokiena iruditu zaion bidetik jo baitu, baina tamaina kontrolatuan betiere, proiektuaren graziaren zati bat tamainan datzalako, hain zuzen. Lankuko Marta Agirrezabalak atzo Donostian egin zen aurkezpenean esan zuen bezala, «patrikan eramateko moduko liburuak» egin dituzte, «trenean edo autobusean irakurtzeko egokiak».

Liburuek postal baten tamaina dute, eta 32 orrialde, horietako dozena erdi parte-hartzaileen aurkezpenari eta bildumari buruzko informazioari emanak. Bidaia labur edo ertain baterako ematen du liburu bakar batek. Bidaia luzeetarako, zazpi liburuxkak biltzen dituen kutxa da aproposagoa. Malen Amenabar Lankuko diseinatzaile eta bertsolariak diseinatu ditu liburuxkak eta kutxa bera. Liburutxo bakoitzak du bere kolorea eta, barrutik oso soilak badira ere, ilustrazio ederrak dituzte azalean. Kutxa, berriz, kolore denek zipriztindu dute.

Denetariko proposamenak

Zenbait bikote, hainbat ariketa. Sailkapen orokor bat eginez gero, esan daiteke lau saiakerak eta hiru ipuinek osatzen dutela bilduma, baina lan bakoitzak du bere ukitu berezia.

Danele Sarriugartek eta Uxue Alberdik, esaterako, puntuka egin dute 'Gertatzen ari da'. Elgoibarren jaioak dira biak, bost urteko aldearekin, eta biak dira idazle. Sarriugartek abiarazi zuen solasa galdetuz Alberdiri ea zein den bere bertso-belaunaldia, eta ea zer ekarri dion bertsolaritzari, eta bukatu zuten kezka partekatuen inguruko saiakera/elkarrizketa moduko bat josten.

Julio Soto bertsolariak eta Berri Txarrak-eko Gorka Urbizuk ere segituan aurkitu zituzten bien arteko kointzidentziak, bi-bien amonak tarteko. Artazukoa Urbizurena, Jesusa, handik 13 kilometrora dagoen Irurren sortua Sotorena, abuela Maria. 'Azula urdin'-ek, Sotoren hitzetan, «badu gogoetatik, badu sentimentutik, badu hitz jokotik», eta modu ezohikoan erakusten du nola galdu zen euskara, edo nola biziraun duen, Nafarroako zenbait zonaldetan.

Manex Agirreri Ilazki Serranok jarri zion lana. 'Zero' ipuinaren hasiera eman zion, eta berak jarraitu egin zuen, prosazko erantzun luzean. Ipuin baten, edo pelikula baten arrastoan jarri zuen halaber Eneko Sagardoy aktoreak Nerea Ibarzabal bertsolari eta kazetaria. 'Nora zoaz'-en ama baten eta seme batek ihesa kontatu du. Ezin da gehiago esan. Karretera dezente dago, eta gasolindegi bat.

Andoni Egaña ere asko ibili da batera eta bestera, Ruper Ordorikaren aginduetara. Honatx oñatiarrak zarauztarrari emandako gaia: «Egaña, bakarrik geratu den bertsolaria zara. Zeure buruaren kontra bertsotan ibiltzeaz gogaiturik, Euskal Herrian barrena abiatu zara bertso lagunaren bila». 'Bertso laguna' bereziki egokia izan daiteke bat aldarte txarreko jaiki denean, ala eguna okertuta datorrenean, lanerako edo ikastetxerako bidean irakurtzeko.

Ba dira aurkezpenean ordezkaririk izan ez zuten bi bikote: joseba Sarrionandia idazleak eta Igor Elortza bertsolariak osatu dutena, eta Maite Berriozabal gai-jartzailearen eta Onintza Enbeita bertsolari, kazetari eta aurkezlean artean sortua.

Bildumako lehen zenbakia duen 'Begiak'-en galdera potoloa bota zion Sarrionandiak Elortzari: «Bertsolariak, egia-osteko sasoi honetako subjektibitatearen eraikuntzara, zein egia dakar?». Eta Elortzak erantzun, hori baita bertsolariaren egitekoa.

Berriozabal eta Enbeita ere Sarriugarte eta Alberdi bezala ibili ziren, neurri batean, solasean. Bertsolaritza eta bertsolaria dira 'Bistan dago'-ren gai nagusia. Oso hurbilketa pertsonala egin du Enbeitak, oholtza gaineko une asko partekatuz.

Itxuraz, gehienak gelditu dira gehiagoren gogoz. Andoni Egaña bai, behintzat, eta ia-ia hurrengo zita egitera iritsi ziren Danele Sarriugarte eta Uxue Alberdi ere bai. Baita Lanku ere. Marta Agirreazaldegik adierazi zuenez, 'Buruz buru' formatu berri honen lehen urratsa izan da, eta «aurrera begira ere bertsolariek eta bestelako sortzaileek izango dute tokia plaza honetan». Eskerrak emateko orduan, Lankuko ordezkariak gogoan izan zituen Gorka Arrese eta proiektua babestu duten lau kooperatibak: Panefilsa, Eredu, Ederfil eta Kendu.

Temas

Euskera
 

Fotos

Vídeos