Euskal Herriko sagarrondoen barietateak izendatu eta katalogatzen ari dira

Errezil sagarra/Felix Ibargutxi
Errezil sagarra / Felix Ibargutxi

95 barietate ezaugarritu ditu Neiker-Tecnaliaren 'Toki pommes' ikerketak, genetikoki, familia baserrietan edo haztegi instituzionaletan. Aurretik katalogatutakoez gainera, 36 izendapen berri aurkitu dira

El Diario Vasco
EL DIARIO VASCODonostia

'Toki pommes' izendatu dute sagarrondoaren barietate autoktonoak identifikatu eta ebaluatzeko proiektua, labore askotarikotasunari eusteko eta kalitate bereziko bertako produktuak bultzatzeko. Duela sei urte hasi zen zeregin horretan Neiker-Tecnalia Nekazaritza Ikerketa eta Garapenerako Euskal Erakundea, Euskadiko sagardoaren sektorearekin elkarlanean. Euskadi, Nafarroa eta Akitania Berriko eremuetara egokitutako sagarrondoaren barietate autoktonoekin ari dira lanean.

Azaldu dutenez, sagarrondoaren gaur egungo ekoizpen sistema barietate kopuru txiki batera dago mugatuta, eta horiek «molde intentsiboko landaketetan lantzen dira, non produktibitateak duen lehentasuna, kalitate organoleptikoko eta dastamenezko parametroak alde batera utzita».

Urteetan sortutako informazio guztia bateratzean oinarrituko da lana (ezaugarritze genetikoa, agronomikoa eta kalitatezkoa), datu-base bateratua sortzeko asmoz, Euroeskualdearentzat interesekoak izan daitekeen sagarrondo autoktonoari buruzko informazioaren biltegi lanak egin ditzan. Lortutako informazioa abiapuntu hartuta, ezarpenagatik, izaeragatik edo berezitasunagatik sustatu, gorde edota lursail esperimentaletan landatu beharrekoak diren barietateak aukeratuko dira.

Euskadi-Nafarroa-Akitania Berria Euroeskualdeak tradizio handia du sagarrondoaren hazkuntzan. Inguruko baldintza eko-geografiko eta ingurumenezkoetara ondo egokitutako barietate autoktono ugari daude, zeintzuk mendeetan zehar eskualdeko ustiategi txiki eta baratzeetan landu diren. Alabaina, gaur egun, sagarrondoaren ekoizpen sistema barietate kopuru txiki batera dago mugatuta, eta produktibitateak du lehentasuna, hala nola zaporea, usaina edo ehundura bezalako parametroak alde batera utzita.

Produkzio sistema horrek askotarikotasuna murriztu du, kudeaketa sistema modernoetara ondo egokitzen diren barietate gutxi batzuk baino ez direlako erabiltzen. Gainera, fruta merkaturatzeko lana, oro har, ekoizpen eta banaketa kate handien esku dago, eta horiek lehentasuna ematen diote barietate estandar gutxi batzuk merkatu guztietan saltzeari.

«Elementu ardatza»

Euskal Herriko nekazaritza ekosistemen moldakortasuna handitzeko, bai eta kalitate bereziko hurbileko merkatu bat bultzatzeko ere, uste dute garrantzitsua dela proiektuak proposatzen duen ikerketa lana. «Testuinguru horretan, antzinatik gurean dauden eta horrenbestez hemengo baldintza eko-geografikoetara eta ingurumenezkoetara ezin hobeto egokituta dauden bertako sagarrondo barietateak, ahalmen handikoak, berreskuratzea elementu ardatza izango da».

Euroeskualdearen asmoa da kideen arteko lankidetza estrategikoak finantzatzea, sektore horietako eragile guztiei topatzeko, elkartzeko, osagarritasunak bilatzeko eta Euroeskualde mailan «masa kritiko» jakin bat lortzeko aukera emateko, guztiek elkarrekin erronka berriei aurre egin ahal izateko. Guztira, 44.243,39 euroko diru laguntza emango dio proiektuari.

2014 eta 2015 artean, Neiker-Tecnaliak sagar barietate bakoitzaren aztarna genetikoa lortzeko lanetan hasi zen. Aplikatutako teknikari esker, aztarna hori bertako zein kanpoko beste sagarrondo barietate batzuen aztarnarekin aldera daiteke; 2015. urteaz gero, bisita egin da foru aldundien bildumetara (Otalarrea Gipuzkoan eta Zalla Bizkaian), bai eta Gipuzkoako hamabi ustiategitara zein Bizkaiko bederatzitara ere. Oraingoz, 95 barietate ezaugarritu dira genetikoki, familia baserrietan edo haztegi instituzionaletan. Aurretik katalogatutakoez gainera, 36 izendapen berri aurkitu dira.

19 barietate

Ezaugarritze genetikoaren ondoren, bertako 19 barietate onartu ditu Bertako Merkataritza Barietateen Erregistroak, eta, beraz, barietate horiek merkaturatzeko eta bertan ekoizteko aukera izango da. Hauek dira erregistratutako barietateak: Gazi Gorri, Goikoetxea, Manttoni, Moko, Mozolua, Txalaka, Urtebete Handi, Urtebete Txiki, Bost-Kantoia, Errezila, Geza-mina, Haritza, Mendiola, Merabi, Mikatza, Patzolua, Saltxipi, Urdin eta Verde agria.

Gaur egun, ezaugarritutako gainerako barietateak berrikusten ari dira, Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako foru aldundiekin, Eusko Jaurlaritzarekin eta Sagardoa Jatorri Izendapenarekin koordinazioan erregistroari beste proposamen bat egiteko.

Proiektuak Euskadiko, Nafarroako eta Akitania Berriko datuak eta analisiak bateratu ditu, datu-base zabala osatzeko asmoz. Datu-baseak sagarrondo autoktonoaren landare materialari buruzko informazioaren biltegi lanak egingo ditu.

Temas

Euskera