«Literatur festibalaren muga» gainditu nahi du Literaturiak

Yoseba Peña, Anjel Lertxundi, Uxue Alberdi eta Itziar Iruretagoiena, Donostiako 'Tobacco days' liburu-dendan/Jose Usoz
Yoseba Peña, Anjel Lertxundi, Uxue Alberdi eta Itziar Iruretagoiena, Donostiako 'Tobacco days' liburu-dendan / Jose Usoz

Zarautzen egingo da maiatzaren 10etik 12ra eta, besteak beste, azoka izaera indartu nahi dute antolatzaileek

Nerea Azurmendi
NEREA AZURMENDIDONOSTIA

Larrabetzun sortu zen Literaturia 2008 urtean, euskal letren plaza izateko asmoarekin, baina aspalditxo hartu zuen ostatu Zarautzen, 2014an. Zarauzko aroko seigarren edizioa da hortaz aurtengoa, maiatzaren 10etik 12ra arteko asteburuan egingo dena. Aurtengo helburua da «literatur jaialdi baten muga» gainditzen hastea.

Ostegun goiz honetan Donostiako 'Tobacco days' liburu-dendan aurkeztu den ekimenak 'Maskara' du aurten ardatz, eta kontzeptu horri lotutako 'Zu naiz, ni zara' lelo. Antolatzaileen izenean mintzatu diren Yoseba Peña eta Itziar Iruretagoienarekin batera, aurtengo edizioan egiteko bat baino gehiago izango duten Uxue Alberdi eta Anjel Lertxundi idazleak izan dira aurkezpenean. Etxean bezala, esker oneko azaldu den bigarrena, bere liburu baten izena baitarama dendak.

Yoseba Peñak «Zarautzen kontsolidatu»-tzat jo duen ekimena euskarazko literatura sustatzeko eta horren «bisibilidade falta» arintzeko sortu zenez, sortzaileak eta haien lanak dira nagusi Literaturian, ekitaldi ugari antolatzen direlarik idazleen eta irakurleen arteko zubiak eraiki eta sendotzeko. Hala ere, antolatzaileek «ahalegin berezia» egin nahi dute «literatur festibalaren muga» gainditzeko, eta horretarako bide bat da azoka indartzea. Salmentak bizkortzeko, ordainpeko ekitaldietako sarrerak bonu bilakatuko dira, eta liburuak merkeago erosteko balioko dute. Liburutan zortzi euro gastatzea ahalbidetuko duten bost euroko bonuak (hau da, hiru euroko aurrezpena dakartenak) ere jarriko dira salgai.

Udaberri parteko azoka

Hainbat gunetan gauzatuko da Literaturia: patxada behar duten ekitaldi nagusiak Modelo Aretoan egingo dira; Musika Plazak hartuko ditu azoka (goiz eta arratsalde larunbatean, bakarrik goizez igandean) eta beste hainbat ekitaldi, haurrentzako prestatuak eta omenaldiak barne; liburu aurkezpenak Garoa liburu-dendan izango dira, eta Etxezabalak hartuko du Ainara Azpiazu 'Axpi'-k eskainiko duen ilustrazio tailerra.

Durangoko Azoka erraldoiaren eraginez, euskarazko liburu gehienak udazkenean plazaratzen dituzte argitaletxeek, baina gero eta indar handiagoa ari da hartzen, Liburuaren Egunaren harira-eta, udaberriko uzta. Horixe nabarmendu du Yoseba Peñak eta, argitaletxeei Zarautzen egoteko egiten duten ahalegina eskertzeaz gain, azaldu du Literaturiak udaberri parteko azoka izan nahi duela. Hain zuzen ere, azken aste hauetan hedabideei aurkeztu zaizkien hainbat liburu -hamasei bat- irakurleei aurkeztuko zaizkie Zarautzen, idazleak bertan direla. Azokaren ordutegiarekin bat eginik, larunbatean goizez eta arratsaldez egingo dira aurkezpenak, eta igandean goizez soilik.

Egitarau zabala prestatu dute maiatzaren bigarren astebururako. Web gunean aurki daiteke horien berri zehatza. Egunero izango dira emanaldiak Modelo Aretoan, aurrenekoa eskainiko zaiolarik, ostiralean 18:30etik 19:30era, Uxue Alberdiren 'Jenis Joplin' nobelaren irakurraldiari eta, horren ostean, Paul Beitiak idazleari egingo dion elkarrizketari. Ikastetxeetara egiten dituen bisitetan bere lanak derrigortuta irakurri behar dituzten «irakurle gatibu»-ekin solastera ohituta dagoen Alberdik bihar zortzi «irakurle libreekin» topo egiteko irrikaz dagoela aurreratu du.

Berariazko manifestua ere badu Literaturiak. Iñigo Astizi eskatu diote, eta ostiralean aurkeztuko da Modelo Aretoan, 20:00etan, Andoni Egaña prestatzen ari den 'Bertso-maskarada' aurkeztu aurretik. Literatura, bertsoa, musika eta marrazkiak uztartuko dituen ikuskizunean testuak Egañarenak izango dira; bertsotan Maialen Lujanbio eta Uxue Alberdi ariko dira; Xabier Lizasok jarriko du musika eta Unai Gaztelumendik zuzenean marraztuko du.

Larunbatean, maiatzak 11, egun bete-betea izango dute literatur zaleek Zarautzen. Sarea zabaltzen eta auzolana sendotzen doan seinale, EIZIE ere bildu da egitaraura eta, iaz bezala, itzulpen-tailerra eskainiko du goizez, testu labur-laburrei eskainia, erremate gisa 'Mundutik euskarara labur-labur' emanaldia izango duena, 13:00etan Modelon.

Arratsaldeko 17:30ean, Modelo Aretoan, Eider Rodriguezek argitaratu berri duen 'Idazleen gorputzak' liburua mahai-inguru formatuan aletuko dute. Rodriguez bera izango da gidari, eta liburuan parte hartu duten idazleak mahaikide. 19:00etan, berriz, 'Margolaria' filma emango da, eta ondoren, Mikel Urdangarini elkarrizketa musikatua egingo diote Karmele Jaio eta Oier Aranzabalek.

Lertxundi, Arrieta eta Mitxelena

Aurreratu bezala, haurrei zuzendutako ekitaldi nagusiak hartuko ditu Musika Plazak, baina besterik ere izango da bertan, hala nola Anjel Lertxundiren 'Otto Pette' eleberriaren 25. urteurrena ospatzeko eta zarauztar titulua aspaldi irabazia duen idazle oriotarra omentzeko antolatu dutena. Larunbatean izango da, 12:30ean, eta barne hartuko ditu Patxi Santamariaren performancea eta omenaldia: brindisa txakolinarekin, alegia. Igandean, berriz, ordu berean egingo den Literattipia umeei zuzendutako literaturaren festaren barruan Yolanda Arrietari aitortza egingo diote «Haur eta Gazte-Literaturan egindako lan itzelarengatik».

Beste protagonista bat ere badu aurten omenaldien atalak, Salbatore Mitxelena zarauztarra, 1919an jaioa eta 1965ean zendua Suitzan, erbestean. Mitxelenaren mendeurrena dela eta, hari buruzko mahai-ingurua egingo da igandean, maiatzak 12, 13:30etik aurrera Modelo Aretoan. Alex Gurrutxaga gidari dutela, Mitxelenaz mintzatuko dira Atariko gisa, Lertxundik azaldu du ez duela ulertzen zer dela eta ez den ezagunagoa eta estimatuagoa frantziskotarra, haren ustez «literaturaren eta hizkuntzaren aldetik gerraosteko idazlerik gihartsuenetakoa» baita. «Idazle nahiko baztertua izan zen bere lanean erlijioak pisu handia izan zuelako, baina bere kontsiderazio erlijiosoen atzean beti zegoen kontsiderazio kulturala», esan du Lertxundik, nabarmenduz bertsolaritzatik edan zuen sermoilari fina, ahozkotasunean hezitako poeta, «estilistikoki aparta» izan zela, oso kontuan hartu beharrekoa.

Mahai-inguruaren ondotik, Sara Gabirondok, Libe Gastañaresek, Danel Aizpitartek eta Janet Stangerrek Mitxelenaren hainbat poema musikatuko dituzte eta, aurtengo edizioa amaitzeko, 'S(u/a)minetik bakera' emankizunaeskainiko dute 17:30ean Patxi Lurra eta Mudoh-ek, bideo, testigantza eta testuen irakurketekin eta Ana Galarraga eta Imanol Epelderen parte hartzearekin.

Temas

Euskera