Bihotzarekin hitz egin

Ezjakintasunetik jardutea bizi osoa gaizki-ulertu handi bat bihurtzea da

Rufino Iraola
RUFINO IRAOLA

Behin neuk esan nuen eran, «bizitzaren zentzua bizitzea da». Bizitzea da bizia ezagutzeko modu bakarra. Bizia ez da «daukat», baizik «naiz». Biziak forma asko hartzen du, gutako bakoitzarengan zabaldurik.

Nor naizen galdetzea baino pertinenteagoa jotzen dut bizia edo neure burua nondik bizi dudan galdetzea. Nire bizia 'ego'an kokatzen bada, etengabeko borroka izango da nirea. Bortizkerian galduko naiz, mingarri suertatuko naiz bai besteentzat eta bai neure buruarentzat.

Funtsezkoa da nork bere burua ezagutzea. Geure burua ezagutzen ez badugu, ezjakintasunetik arituko gara, eta ezjakintasunetik jardutea bizi osoa gaizki-ulertu handi bat bihurtzea da. Entzun diezaiokegu munduko jakintsu handienari, mia ditzakegu libururik onenak, baina geure ezjakintasunaren arabera interpretatuko dugu dena.

Hitzei geuk nahi dugun esanahia ematen diegu. Hori ona da telebistan edo irratian eztabaida sortzeko. Garbi asko dago zenbat jende bizi den hitzari bere esanahia ematetik, eta 'debateak' bultzatzetik. Dialogoak deitzen diegu, baina ez dira benetako dialogoak, baizik eta monologoak paraleloan ipinita. Uztardura gabeko elementu solteak maneiatzen ditu jendeak.

Buruarekin hitz egiteko eskatzen zaio jendeari. Eta bere pentsamenduekin identifikatzen da jendea, hau da, egoarekin eta aurreiritziekin. Bistan da horrela ez dagoela elkarrizketarik. Zer elkarrizketa egotea nahi duzue, adibidez, Jesus Maraña eta Maria Claver-en artean, edo Eduardo Inda eta Ignacio Escolarren artean? Dena den, Jesus Marañaren esaldi hau asko gustatzen zait: «Puedo equivocarme pero no miento» (Oker egon ninteke, baina ez diot gezurrik). Nik bihotzarekin 'pentsatzera' gonbidatzen zaituztet. Bihotza buruaren gainetik dago, bihotzaren desirak nobleak dira; bihotzean dago estetika, sentiberatasuna, kariñoa... Burua erasokorra da; bihotza, amodioa. Buruan dago arrazoimena, bihotzak arrazoimenaz handiko gauzak atzematen ditu. Behin batean, entzun nion Joxe Mari Aranalderi (gehiagok ere entzungo zioten) Konpainiak ez ziola konprenitu Orixeri, handiegia zela erraz konprenitua izateko. Handiegiak ezin dira konprenitu arrazoimen hutsez, zerbait gehiago behar da. Era berean, Lazkao Txikik Chillidagatik esan zuena argigarri da: «Chillida artista?, hari entenditzen diona bai artista!». Berriz diot, handiak ez dira konprenitzen, bizitzako maila normaletik edo arrazoimenetik soilik. Ezta Lazkao Txiki bera ere. Eta handien lanak ze helburu du? Ez du xederik, bere baitan da dena.

Temas

Euskera