Animo, lagunok

Nikolas Zendoia
NIKOLAS ZENDOIA

Auxe aurkitu det itza, gaurko prosari izenburua jartzeko: animo, lagunok. Egun-argia luzatzen ari zaigulako dizuet au. Onek adierazten digu neguaren erdia ia kendu degula gaiñetik.

Izan ere, zer astuna egiten zaigun negua, bere ilunabar luzearekin! Batez ere, adiñean aurreratuak gaudenoi. Egun-argi laburrak giro otz eta sastarrak izatea ere berarekin dakarrelako.

Leengoan, Antton adiskideak ala esan zidan:

-Motel, motel. Ez adi oilloa izan. Bein Iñuzente eguna pasa ezkero, negua joan dek eta!

-Ezin arrotuko gaituk oraindik. Bestela iñuzente arrapatuko gaitik. Gero «Ai, Antton; ai, Antton» kantatuko ditek.

Ori bai, naiz eta egun-argirik motzenak abenduarenak izan, xamurren abendua bera joaten zaigu. Asierako zubia dala, Gabon- Eguberriak dirala, Gabon Zaar, Urte Berri dala, Anttonek aipatu zidan Iñuzente eguna tartean. Erregeak ere bai; opariak egiteko, obeto esan. Opariak jasotzeko zai egoten diranak geiago izango dira baiña.

A eta, deskuidu santuan, loterian euro-zaparradaren bat tokatu bazaizue, ori berriz, ortik onerakoa! Ea orrela dan.

Baiña goazen osasuna zaintzera. Anttonek esango luke:

-Osasuna ere diru puxka batekin obeto zainduko genikek.

-Ez zekiat ba, Antton. Diruarekin ondatu dutenak ere ba omen dituk eta.

Baiña, bai. Badaezpada ere, edukita obe dirua.

Au ere azaldu bearko degu, ba! Gabon jaien ondoren, jende geiago omen goaz medikuengana, jaien aurretik baiño. Kontuz, aitonok, gu gera-eta tranpa orretan erortzen geranak.

Gabon jaietako janak ez digu ainbesteko kalterik egingo. Edariak omen ditugu kontuan artu bearrekoak, aitonak. Gutxi bada ere, onetik edan bear omen genuke.

Anttonek irakurtzen badit, esango du:

-Asko edateko ere ona obea izango diagu, ba!

Asieran esaten genuenak badu erru puxka bat onetan ere. Jan, edan eta egon egiten gera. Askotan, eguraldi txarrak egiten dizkigulako. Gutxiago ibili, alegia. Nagikeriara jotzen degu. Ai aitonok, aitonok, zein azkar aurkitzen degun «zu pekataria» otoitzeko aitzakia.

Kontuak kontu, aitzakiak aitzaki, jarraitu dezagun familiak elkartzen berriz ere Gabonetan. Ea, bada, neguaren bigarren parte au animoekin artu eta eramaten degun.

Animorik gabe agertzen zaiguna da gure txantxangorria. Koitadua. Edozein sasi-tortotatik or azaltzen zaigu, bere lumak arro-arro dituela errukigarri eta bere lastima dariola.

Ibillaldiren batean zoazela eta, eskuan zerbait baldin daramazu, zeran lekuan zerala, an agertuko zaizu zure ondora, ogi-apurrik edo erotzen ote zaizun.

Ala ere, dana ez sinistu. Bere 'titirritit' kanta errukigarria erabiliko du trikimaillu, baiña beti babestuta dagoen sasi-tortotik aterako da.

Askotan pentsatu izan det nik trapero utsa dala txantxangorria bere txontxon-itxura orrekin. Pentsa: emendik bi illabetera etorriko zaigun kukuari ere arrautza eginarazten dio bere kabian. Eta kukua ez da txori koldar bat. Txantxangorria baiño sei edo zazpi aldiz aundiagoa da. Eta txori zakarra, gaiñera. Ori ondo dakit.

Mutikoa nintzala, Iturralde deitzen genion gaztaiñadiaren ertzean, bazan garo edo azpigarri-metan txantxangorri-kabi bat, arrautza txikiz betea. Andik egun gutxira, txorikume xapogorri pilla.

Egun batzuetara zer gertatuko, eta kabian kuku-arrautza agertu gauetik goizera. Nun ote ziran leengo xapogorri aiek?

Andik aurrera, ondo bijilatzen nuen, bai, eta isilka kabi ura.

Lumaz jantzi zanean kukukumea, etxera ekarri eta lokarriarekin ankatik lotuta jarri genuen sagardo-barriken aurrean, oillo lokak txitak ateratzeko gaiñean tapatuta eduki oi zuen otarra txikiaren azpian.

Baiña nioena. Bai zakarra kukukumea! Lumak arrotuta eta moko motza zabalduta lotsagabea jartzen zan gero ura!

Bigarren egunerako, berriz, kukukumea falta, ankako lokarria moztuta.

Metan zegoenean, ama ordeko txantxangorria kabian ez ote zuen ikaratzen, kuku gazte kaskaillu ark?

Ez da gezurra jana ematen duena danok errespetatzen degula. Ai txantxangorri-gorri, beti txontxon-itxuran, baiña argi dabil berorri.

Garai batean, udazkenean, arto tartean babarrunak biltzen genbiltzanean, beti ondoren izaten genuen txantxangorria. Mugitzen genituen arto-orri eta babarrun-orrietatik ateratzen ziran momorroak janaz. Guk babarrunak, eta txori papargorriak mamorroak biltzen zituen.

Ori bai. Beti atzetik ibiliko zan, eta beti gertu.

Laga daiodan txantxangorriari, bi egunetan ere ez nituzke bukatuko bere abenturak eta.

Txori geiago ere bi illabete barru ikusi aal izango ditugu, artean orririk gabe diran zuaitzetako adar-zotzen puntetan kantari.

Xoxoa eta birigarroa dira illunabar politetan orrela agertzen diranak. Dituzten kantarik ederrenak entzuten dizkiegu.

Kantari oiek arrak diranez, orrela asten dituzte beren musika eta abesti erromeriakoak. Ea urrengo egunetan neskatxarik inguratzen zaien. Eta, aldi berean, geuri ere animoak bidaltzen dizkigute. Udaberrian garala; alegia, animo.

Itz orrekin abiatu

degu gaurko prosa.

Kezka baiño geiago

eman digu poza.

Negua agurtzeko

asmoz degu osa.

Bere arrasto otzak

udaberriz goza.

Zuaitz-zotzetan oiuka asten zaizkigunean xoxo-birigarroak, baita ere adierazten digute laster gerala goizean ordubete goizago oetik altxa bearrean. Ordu-aldaketagatik, alegia. Animo, lagunok, animo. Animo, Antton.