Urritu egin da Tolosako guraso euskaldunek euskaraz egiteko joera

Bi hizkuntzetan aritzeko joera handiagoa da egun, guraso euskaldunen artean. / IÑIGO ROYO
Bi hizkuntzetan aritzeko joera handiagoa da egun, guraso euskaldunen artean. / IÑIGO ROYO

Herriko ia bikote guztiek ezagutzen dute euskara, baina erabilera bestelakoa da kalean, etxean eta lantokian

E. ARANDIATOLOSA.

Hizkuntza-erabilera datuak une jakin bateko egoeraren erakusle izan ohi dira. Bada, dagoeneko ezagutzera eman dituzte Tolosako guraso euskaldunen hizkuntza ohituren emaitzak.

Siadeco elkarteak herriko guraso euskaldunen hizkuntza-ohiturak aztertu ditu aurten Tolosako Udalaren enkarguz, eta ekainean aurkeztu zituzten emaitzak. Diagnostikoa ikuspegi zabaletik egin dute: ahozko erabilera, transmisioa, hedabideen kontsumoa, eta kulturaren eta euskararen inguruko iritzia izan dituzte kontuan, besteak beste.

Batez beste 2.568 ikasle daude Tolosako ikastetxeetan LH eta DBH mailetan, eta horietatik 1.468 pertsonen lagina aukeratu zuen elkarteak ikerketa egiteko. Gurasoen % 51k (740 pertsona) erantzun zituen galderak, baina, azkenean, 547 izan dira baleko inkestak.

Azterketa hiru multzotan egin dute: LH eta DBH mailetako gurasoei egin dizkiete inkestak, gurasoekin talde dinamikak egin dituzte, eta, era berean, adituen iritziak jaso.

Adituen arabera, Tolosaldea Euskal Herria mailan «euskara gehien arnasten duen eskualdea da; eta eta, Tolosa, berriz, herri erdalduna dela diote, etorkinen gorakada dela-eta. Ondorioztatu duten moduan, ordea, ez dago egun neraberik euskaraz ez dakienik.

Euskarak herritarren lehen hizkuntza gisa beherakada nabarmena izan du, nahiz eta etxeko erabileran gorakada antzeman duten (% 39,9). Etxean gaztelaniaz egiten dutenen ehunekoa 38,6 da. Kalean ere euskarak gora egin du azken hamarkadetan, tartean geldiuneak izan dituen arren.

Tolosan, haurren arteko harremanetan erabiltzen da gehien euskara; izan ere, herriko ikasle guztiek D ereduan egiten dituzte ikasketak. Adinean aurrera egin ahala, ordea, euren arteko harremanak erdaldundu egiten dira.

Etxeko errealitatea, era berean, bestelakoa da; haurrekin euskaraz egiteko joera % 90ekoa da. Gurasoek aitortu dute seme-alabei euskaraz egitea etxean ezarritako araua dela, nahiz eta euren artean euskaraz ez egin. Hala ere, nerabezaroan euskara alboratu eta egun berreskuratu duten gurasoak ere badaude.

Guraso euskaldunen euskara ezagutza % 71koa da, eta azken urteetan bi hizkuntzetan hitz egiteko joerak gora egin du hainbat faktorek eraginda; esaterako, erraztasuna eta aurrez izandako ohiturak. Erabilerak, ordea, gora egiten du lantokian (% 57).

Transmisioaren eta generoaren ikuspegia ere kontuan hartu du ikerketak, eta ondorioztatzen du ama euskalduna duten haurrek erraztasun handiagoarekin egiten dutela euskaraz. Aita euskalduna dutenek, aldiz, erdaraz aritzeko joera handiagoa izan ohi dute.

Bukatzeko, ikerketak kultur kontsumoa ere du aztergai. Oro har, Tolosako guraso euskaldunei irakurtzea baino, errazagoa zaie euskaraz hitz egitea, eta arrazoi dira ohitura falta, eskaintzaren ezagutza urria, denbora- eta saiakera-falta.