Sasi-hanburgesak

Kontua ez da gaurkoa. 2013ko argazkian, 'Cultured Beef' proiektuaren baitan egindako laborategiko behiki 'prototipoa'./D. PARRY
Kontua ez da gaurkoa. 2013ko argazkian, 'Cultured Beef' proiektuaren baitan egindako laborategiko behiki 'prototipoa'. / D. PARRY

Haragi kontuetan auzia ez dira jada begetarianoen eta animalia eta landare zaleen kontsolamendurako sorturiko algaz, sojaz, edo tofuz egindako ordezkoak. Haratago goaz. Egiazko haragiaz ari gara. Laborategian sortutako egiazko haragiaz

Begoña del Teso
BEGOÑA DEL TESO

Ez, ez da hedatzen, zabaltzen ari den animaliekiko, osasunarekiko, norberaren ongizatearekiko sensibilitate berri eta geldigaitz horren afera bakarrik. Ez. Askotan, sarri, maiz gertatzen ohi den legez, ekonomikoa da akuilua. Askotan, maiz, sarri, sarriegi suertatzen den bezala, biziraupen istorioa da oraingoan ere. Ez oso urrutiko etorkizun batetik datorkigunaz jabetu gara: ezin dugu horrenbeste haragi tona kontsumitu. Ez dut esaten 'jan', 'kontsumitu' baizik, 'ekoiztu' baizik.

Ezin dugu, planeta salbatu nahi badugu. Ganadu industriak berotegi- efektua eragiten duten gasen % 14,5 sortzen du munduan. Planetan barna dabiltzan garraio guztiek baino askoz gehiago. Zifrak, zifrak, zifrak: demagun behi batek 25 kaloria kontsumitzen dituela. Horietatik bat bakarra bilakatuko da guk jateko moduko haragia. Zifrak, zifrak, zifrak: planetako uraren %25 baino gehiago erabiltzen dute munduko ganadutegiek. Itsasoak ez daude egoera hobean. Plastikoen kontua alde batera utzita (momentuz), espezieen %90 gehiegi ustiatu, ustiatzen dugu….

Beraz, bada erabaki sendo, tinko eta egonkorrak hartzeko garaia. Nahiz eta horrenbeste dirutza mugitzen duen (Espainian bakarrik 22.000 mila milioi euro) industriak oso gogoko izan ez. Eta erabaki horiek hartzerakoan, orain arte askok onartu duten landare-haragitik jauzi ikaragarria egin dute hainbat enpresek: animaliarik gabeko animalia haragia sortzen ari dira. Askok ez dute duda izpirik: animalien osteko mundu batean sartzear gaude. Jango ditugu bai xerrak. Jango ditugu bai txuletak eta saiheskiak, baina landatuak izango dira. Laborategietan.

Nola? Giharrak sortzen dituzten zelulak benetako animaliengandik aterako dira in vitro garatu ahal izateko. Zelulari ondo, azkar eta sendo heltzen lagunduko dioten proteinak gaineratuko dira. Erraza ematen du. Ez hainbeste, ordea. Kosta egiten da benetako muskulua bioerreaktore batean sortzeak. Baina sortu, sortuko dute. Lehen baino berandu. Maastritcheko Unibertsitatean gauzatu duten Mosa Meat enpresak badu jada data zehatza: 2021. Jaso berri dute 7,5 milioi dolarreko laguntza eta ziur dira haiek landutako txahalkia izugarri gozoa izango dela. Zergatik? Ez delako gezurrezkoa izango. Ez da landarez egina, haragia da. Benetakoa

'Beyond Meat' hanburgesa, Israelgo jatetxe batean. Egiazkoa dirudi, baina garizkoa da.
'Beyond Meat' hanburgesa, Israelgo jatetxe batean. Egiazkoa dirudi, baina garizkoa da. / O. KOR (

Beyond Meat enpresak, aldiz, gariz eginiko hanburgesa merkaturatu du. Itxuraz, egiazkoa dirudi. Odola eta guzti dario. Bai? Bai! Sojan aurkitu dute animalien giharretan dagoen hemo (hemoglobina) horren antzeko substantzia (leghemoglobina).Legamian ontzen dute eta listo. Platerean duzula, gariz eginiko hanburgesa horri odola dariola ikusiko duzu. Dastagai da, dagoeneko, Estatu Batuetako eta beste zenbait herrialdetako jatetxeetan. Baita 'food truck' deituriko janari-furgonetetan ere. Baina ez da okela. Ez. Eta, gainera, diseinu genetikoa du barrenetan. Hori bai, orain arte jaten ditugun hanburgesekin konparatuz gero, berri honek %95 lur gutxiago eta %74 ur gutxiago behar du mahaiara gozo gozo iristeko. Eta gas-isuriari dagokiolarik, %87 murrizten du. Baina ez da haragizkoa, ziri-begi, ziri-gustu begetal goi mailakoa baizik.

Badaude hamaika saio gehiago. Beste fake-sasi-burger bati ilarrak ematen dio proteina, erremolatxak gorri kolorea eta almidoiari eta koko-olioari esker urtsua da oso. Baina kasu honetan ere, ez da haragia. Ederki dakite hori Beyond Meat edo Impossible Foods bezalako enpresetan dirutza inbertitu dutenek. Eta bai, burutik sano daude. Oso sano. Sano daude eta argiak dira. Silicon Valleyen dago kokaturik haragirik gabeko haragia asmatzen jo eta fuego diharduen jende mordoa. Argiak dira eta aberatsak. Leonardo Di Caprio aktorea da inbertitzaile horietako bat, Bill Gates beste bat. Tokian tokiko produktu bereziak nahi dituzte sortu, esnerik gabeko esnekiak, oilaskorik gabeko oilasko-bularkiak. Buru-belarri dira makina zientzialari. Erronka zera da: abeltegietan ez diren animaliengandik haragia sortu.

Abian dira. Abiadura osoan. Just izeneko enpresak zin egin du 2018 hau bukatu orduko merkatuan izango duela laborategiko hegazti-haragia. 200 milioi dolarrekoa izan zen euren hasierako inbertsioa…

Aldaketa ez da egunetik egunera suertatuko. Ahalmentsua da, oso ahalmentsua munduan, ohiko, usadiozko ganadu-industria. Izan ere, hainbat ikerketek esan esaten dute 2050erako 9.000 milioi lagun biziko direla planetan. Garai horretan egungo haragi-kontsumoa bikoiztu egingo da. Esan, esaten dute Lurrak ezingo duela zama hori jasan. Esan, esaten dute gure seme-alabek kasik derrigor jan beharko dutela laborategiko okela (labelduna).

Baina, zein da asmakizun horrek behar duen tornua? Ospe handiko/txarreko janari-lasterreko multinazional horietako bat animaliarik gabeko okel horrekin hanburgesak prestatzen hastea. Hala gertatuz gero, etxeetako hozgailu guztietako ateak irekiko ziren.

Eta haragia lortu eta gero, zer? Larrua. Zapatentzakoa, jantzietakoa. Moda pasareletan ikusi orduko, erronka gainditua izango dute zientzialariek eta inbertitzaileek

Temas

Euskera

Contenido Patrocinado

Fotos

Vídeos