«Konpromisoa», euskararen erronka nagusia datorren Euskaraldiari begira

Euskal Soziolinguistika Jardunaldiak, Tolosako Topic aretoan /Iñigo Royo
Euskal Soziolinguistika Jardunaldiak, Tolosako Topic aretoan / Iñigo Royo

Soziolinguistika Klusterrak iazko ariketa berritzailea izan du aztergai, Tolosan egindako jardunaldiaren hamaikagarren edizioan

E. ARANDIATolosa

Euskaraldiak gogoetarako gonbita egin du oraingoan. Ondorio eta proposamen ugari jarri dituzte mahai gainean, soziolinguistikan diharduten euskal ikerlari eta teknikariek, erakunde publikoetako arduradun eta langileek, euskalgintzako dinamizatzaileek zein herritarrek Soziolinguistika Klusterrak Tolosako Topic aretoan eskainitako Euskal Soziolinguistika Jardunaldiaren hamaikagarren edizioan, 'Euskaraldia aztergai' izenburupean.

Euskaraldiaren harira elkarteak egindako ikerketaren emaitzak eta ondorioak xehe-xehe ezagutzeko aukera izan da, besteak beste, eta hizkuntza-erabileraren eta joeren inguruan egindako beste hainbat ikerketen berri ere eman dute adituek; hala nola, Euskaraldia zenbakitan aurkeztu dute, nerabeen parte-hartzeaz mintzatu dira, eta aktibaziorako gakoak eman dituzte.

Balorazio positiboa egin dute Pello Jauregik, ikerketako zuzendariak, eta Uxoa Anduagak, Soziolinguistika Klusterreko ikerlariak. Soziolinguistika Klusterrak 'Euskaraldia: 11 egun euskaraz' egitasmoari buruz Euskal Herrian egindako ikerketak Euskaraldiaren lehen edizioaren eraginkortasuna eta ondorioak neurtu ditu; batetik, hizkuntza-ohiturak aldatzeko prozesuak aztertu ditu, eta, bestetik, ekimenaren eragina nolakoa eta zenbatekoa izan den ikertu. Gaineratu dutenez, «euskal soziolinguistikan gutxitan egin dira halako lagin handiak dituzten ikerketa longitudinalak, eta balio eta sendotasun handia ematen die».

Ondorioztatu dutenez, ariketa sozialak «nabarmen» astindu ditu hizkuntza-ohiturak ariketak iraun zuen hamaika egunetan: «Parte-hartzaileek euren eginkizunak neurri handian bete zituzten, eta bi roletan antzeman daitezke aurrerapenak». Azpimarratu dutenez, gainera, «Euskaraldia lehen urrats bat izan da hizkuntza-ohituren aldaketan, bere indargune eta ahulguneekin».

Jakintza eta konpromisoa

Eusko Jaurlaritzaren enkarguz Soziolinguistika Klusterrak egin duen ikerketaren baitan bi lerro jorratu dira, kualitatiboa eta kuantitatiboa, eta neurketak hiru galdetegiren bidez burutu (Euskaraldia hasi aurretik, ariketa bukatu bezain laster, eta bukatu eta hiru hilabetera). Iker lerro kuantitatiboak helburu izan du aztertzea Euskaraldiak herritarren hizkuntza-ohituretan eraginik izan duen, baita nolakoa izan den ere. Kualitatiboak, aldiz, Euskaraldiaren inguruan sortu diren diskurtso sozialak aztertu ditu, parte-hartzaileen zein antolatzaileen lekukotzak jasoz.

Horrela, bada, hizkuntza praktiken inguruko ikuspegi errealistagoa ekarri dio parte-hartzaile askori. Ikerlariek adierazi zuten egitasmoak, oro har,jendearen parte-hartzea eta erabilera indartzeko baldintza «sozio-afektiboak» eraikitzen asmatu duela, lehenik, nahiz etaez den gauza bera gertatu konpromisoan eta rolen egitekoan. Era berean, diote ikerlariekegitasmoa «baliagarria» izan dela biztanleen hizkuntza ohiturak aldatzeko, gehitu zuten arren Euskaraldiak ez duela lehen edizio honetan horiek guztiak finkatzea lortu. Hizkuntza-jokaeretan aurrerapausoak eman dira solaskideak euskaraz mintzatzeko edota ulertzeko gaitasun ona izan duenean, baina, ez, ordea, gaitasun ertaina duenean.

Azkenik, Euskaraldian erabili diren bi rolek ohitura-linguistikoen «aldaketa» sustatu dute, baina Belarriprest-ei «balio sozial baxuagoa» eman zaie. Euskaltzaleen artean nabari da, ordea, ikerketa amaitu osteko «errotze» txikiena. Aldaketahandiagoak egin dituzte euskaraz mintzatzeko gaitasun txikiagoa duten parte-hartzaileek, euskaraz egiteko ohitura gutxien dutenek eta gune soziolinguistikorik erdaldunenetan bizi direnek.

Egitasmoak «ateak zabaldu ditu» hartzaileen arteko loturan, eta helburua lortzeko bidean, ikerlarien hitzetan, beharrezkoak izango dira «jakintza eta elkarlana», hirugarren elementu bat ahaztu gabe: biztanleen konpromisoa.

Bukatzeko, aipatu dute Euskaraldiaren osagarri izan daitekeela kale-neurketa, baina ikertzaileek adierazi modura, ikerketak metodologia aztertu du, eta erabileraren indizeak hiritar bakoitzak euskaraz aritzeko egindako hautuaren edo joeraren optimizazioa erakusten du.

Temas

Euskera