Eman-Harri-Herri

'Emarri' filmeko fotograma/
'Emarri' filmeko fotograma

Victoria Eugenia Donostiako antzoki luxuzkoan estreinatu zen pasa asteazkenean Ander Iriarte zinemagile oldartsuaren azken lana, 'Emarri'. Bertan 8 neska fier 550kiloko harria tiraka ikusi genituen. Zinemaz hunkiturik ikusi. Zinemaz hunkiturik entzun. Tiraka haiek pantailan. Bultzaka gu aretoan

Begoña del Teso
BEGOÑA DEL TESODonostia

Idi -probak izan dira, badira, izango dira. Gizon-probak izan dira, badira, izango dira. Baina bada denbora dezente gizon hitza erabili ordez 'giza' darabilkigula. Eta Giza-probatik pasa gaitezke, pasa behar dugu; izan ere, jada pasa gara Emakume-proba harro eta ozen esatera. Arazorik gabe. Neskak baitira Gipuzkoako eta Bizkaiko probalekuetan. Aspalditik. Eta egun, urrian amaituko duen denboraldiaren hastapenetan. Jo ta fuego.

Victoria Eugenia Donostiako antzoki luxuzkoan estreinatu zen pasa den asteazkenean Ander Iriarte zinemagile oldartsuaren azken lana, 'Emarri'. Bertan 8 neska fier 550kiloko harria tiraka ikusi genituen. Zinemaz hunkiturik ikusi. Zinemaz hunkiturik entzun. Tiraka haiek pantailan. Bultzaka gu aretoan.

Orain eta hemen, mutilak baino neska gehiago dabiltza giza probetan. Ikustekoak gara jaioak. Entzutekoak gara mundu honetan! Gizonezkoak erretiro harturik eta emakumezkoak, berriz, erreleboa. Errebindikazio gardenez zamaturiko errelebo pisu handikoa.

De Echevarria a Etxeberria, Otsoko, Sumuud, Bukakke bezalako lanen egilea den Iriarte Lezoko, Astigarrako, Oiartzungo eta Lesakako neskek osaturiko Emarri taldearengana hurbildu zen probari darion estetika haragizko- harrizkoak bultzatua, flipatua. Hasiera batean, film labur kasik esperimentala nahi zuen egin. Alta, segituan antzeman zuen Emarri taldean bazegoela beste zerbait, estetika gainditzen zuen bestelako zer edo zer. Sortzailearen, autorearen nahia alboratzen zuena.

Zer ote? Ba, neska horien begirada, egilearena bigarren planoan utziko zuena. Irati Gaztelumendi, Araitz Elgeta, Eider Arco, Eneritz Arbelaitz, Garazi Moreno, Marina del Río, Ane Oskoz, Ainhoa Alzugaray, Olatz Mitxelena eta Maddi Galdos emakume apartek izugarrizko harreman fisiko eta espirituala dute 550 kiloko harri horrekin. Filmean dioten bezala, ederki dakite mehatzetan, antzinako aztarnategietan dauden bitartean, bitxirik ederrenak, bitxirik dirdiratsuenak, bitxirik luxuzkoenak harriak besterik ez direla. Leundu aurretik, harri.

Euren 550ko hori harribitxi bilakatu da/zaie. Baina ez justu orain. Urte batzuk eta plaza ugari pasa dituzte harria laztantzen, maitatzen ikasten. 2013tik dira martxan. Entrenamenduetan. Gimnasioan. Plazan. Aurrera, ezker, eskuin, buelta.

Martxan, Victoria Eugeniako estreinaldia baino pixka bat lehenago (martxoaren 25 ean, hots) izan zuten memento ederra Ergobiako Euskal Jaietan. Sarean, berriz, menderaezin agertzen dira Goizuetan. Han, duela bi urteko ekainean 51 plaza eta erdi egin zituzten 20 minututan.

Martxan. Aspaldi zaharrean. Bai plazan bai kamera aurrean eta pantailan. Ez baitzen Victoria Eugeniakoa estreinako emanaldia. Beste behin proiektatu da areto batean, Errenteriako Niessen, iazko azaroan. Txalo eta biba zaparrada artean.

Eman- Harri- Eme: Emarri. Aresti datorkigu burura berak idatzi zion eta baginela, bagarela, 'Harrizko herri hau'. Miguel Hernandez datorkigu bihotzera. berak 'Herri haizeak' izeneko poeman kantatu gintuen euskaldunak. Idatzi, idatzi zigun, berak ere, baginela harriak landutako baskoak.

Agian, bertso horiek izkiriatu zituztela ez batak ez besteak ez zuten emakumea buruan. Oraingo poetek, egungo zinemagileek, gaurko kirol kazetariek ederki dakite, berriz, (jakin behar, dagoeneko, honetaz gero, bederen) badirela maite maite, indartsu, gogotsu, solidario, ahalduntze prozesu ederrean jarduten duten harri tiralari emeak. Mutilak baino gehiago. 20 minututan egindako 51 plaza t'erdi marka hura aspaldian gainditu dutenak. Ekin eta jarrai, neskak.

Temas

Euskera