Artikutzako eta Arditurriko trenei buruzko panel informatiboak bidegorrian

Lau hizkuntzatan jarritako paneletako bat, bidegorrian. /  GOIZARIN
Lau hizkuntzatan jarritako paneletako bat, bidegorrian. / GOIZARIN

Bidegorriaren historia ezagutzera ematen dute lau hizkuntzatan

GOIZARIN OIARTZUN.

Oiartzungo Udalak Arditurriko eta Artikutzako trenei buruzko panel informatiboak kokatu ditu Arditurriko bidegorriaren zenbait puntutan. Lau hizkuntzatan (euskara, gaztelania, frantsesa eta ingelesa) jarritako panelek Bidegorriaren historia ezagutzera ematen dute.

Ibarre parean dauden bi tunelei buruzko azalpenak irakurri daitezke panel horietako batean. Izan ere, gaur egun bide berde bihurtuta ezagutzen bada ere, Arditurriko oinezkoentzako bideak trenbide bikoitza izan zen duela gutxia arte. Arditurritik eta Artikutzatik ateratako mea porturatzeko ibilbidea zen eta horregatik meatzaritzak ingurune honetan izan zuen garrantziaren berri ematen du. Bi tren ezberdin ibiltzen ziren minerala, egurra, ikatza eta bestelako materialak garraiatzen Oiartzungo bailaratik behera. Horren lekuko dira Ibarre pareko bi tunelak, hain zuzen ere.

Gaur egun bizikletentzat bakarrik erabiltzen den goiko tuneletik Arditurritik minerala Pasaiako porturaino eramaten zuen trenak erabiltzen zuen. 1905ean jarri zen martxan eta Real Compañía Asturiana de Minas enpresak funtzionamenduan izan zuen 1966ra arte, kamioiek trena ordezkatu zuen arte.

Artikutzako trena

Beheko tunela, Artikutzako trenarena, 1898. urtean jarri zen martxan. Karrikako meategietatik burdina Errenteriaraino garraitzeko erabili zen hasieran. Horren ondoren, bide hori aprobetxatuz 1905ean Artikutzatik Errenteriako Norteko trenbideraino 30km-tako trenbide bat eraiki zen burdin minerala, kaolina, egurra eta ikatza garraiatzeko. 1919an desegin zen ibilbide nagusia, Donostiako Udalak Artikutza erosi zuenean. Aldundiak 50. hamarkada arte mantendu zuen Karrika-Gabierrota zatia Karrikako harrobitik ofita harriaren garraiorako.

Bi trenek errail zabalera ezberdina zutenez (0,60m Artikutzakoak eta 0,75m Arditurrikoak) bide ezberdinak erabili behar zituzten. Hala ere, biak paraleloan egiten zuten bidea Altzibar auzoraino eta bertan banatzen ziren bakoitza bere meatze gunera joateko.