Ardagaiarekin Su Berria banatzen, Oiartzunen

Matxinda baserriko mutikoak ardagaia eskuetan dutela. / GOIZARIN
Matxinda baserriko mutikoak ardagaia eskuetan dutela. / GOIZARIN

Karrikako gaztetxoak ibili dira ardagaia hartuta, Aste Santuko usadioari eutsiz

GOIZARIN OIARTZUN.

Aste Santuko Su Berria etxez etxe eta baserriz baserri banatzeko ohitura oraindik mantentzen da Oiartzunen. Euskal Herriko txoko askotan mendeetan zehar iraun duen usadioa da, hau da, Larunbat Santu gaueko elizkizunetan erabiltzen den sua etxe eta baserri guztietara zabaltzea.

Suaren garraio horretarako pagoaren enborrari kendutako ardagaiez (polyporus fomentarium) baliatzen dira su partitzaileak. Hortaz, su bedeinkatu berria baserrietan banatzeko ardagaia erabili izan da. Ardagaia, ordea, aurretik garaiz jaso eta lehortu egin behar da, su brasa mantendu nahi bada gero. Beraz, kontuak lehendik atera, mendiko pasaera egin eta puska batean ganbaran lehortzen eduki behar dira ardagaiak, Aste Santurako pronto edukitzeko.

Koxkox! ate joka

Garai batean su berriaren banaketa larunbat gauean egiten zen eta partitzaileak ahalik eta txoko gehienetara iristen saiatuko ziren. «Kox-kox! Atea jotzen genuen eta 'Su Berria ekartzera heldu gara', esanez irekitzen ziguten etxeko atea. Hala, baserritarrak sarbidea ematen zigun sukalderaino. Han, ardagaia alanbretik zintzilik genuela, libre genuen eskuaz su burdina hartu eta tok! tok! ardagaia kolpatzen genuen, su berria zekartzaten txinpartak sutara boteaz. Guk gure egitekoa konplitu ondoren, txanpon batzuk jaso eta beste baserri batera hurbilduko ginen», kontatu digu Felix Ostolaiz Zalakainek, mutil kozkorretan Mariano anaiarekin batera ibiltzen zen garaiak gogoratuz. Gaur egun ez da etxez etxe ibiltzen, baina urtero-urtero huts egin gabe etortzen da ardagaiarekin San Esteban parrokiko funtziora, su berriaren bila. Gero, amaren etxera joango da, baita amaginarrebarena ere, su berria banatzera.

Usadio horrekin su edo argi berriaren etorrerarekin Jesusen piztuera irudikatzen da bedeinkatutako ardagaia sutan eramanez.

Iturriotz auzotik barrena

Unai eta Manex Argarate Matxinda baserriko gaztetxoak haien gurasoarekin batera hurbildu ziren ardagaia bana hartuta Larunbat Santuko funtziora. Garai batean haien osabak ibiltzen ziren mutil kozkorretan su berria banatzen. Orain usadio hori seme-alabek jarraitzea nahi dute, eta horregatik urtero-urtero animatzen dituzte euren seme-alabak. Hala, igande goizean ibili ziren Iturriotz auzoko baserrietatik barrena ardagai bana eskuan hartuta.