Piarres Larzabalen antzerkigintza euskarri digitalean dago eskuragarri

Isabel Echeverriak idatzi du liburua/Euskaltzaindia
Isabel Echeverriak idatzi du liburua / Euskaltzaindia

'Piarres Larzabalen antzerkigintza: 1950-1982. Euskarazko antzerki identitatioaren paradigmak' webguneratu dute orain, eta osorik irakur daiteke

Euskaltzaindiak iaz argitaratu zuen Iker bildumako 33. zenbakia, Piarrez Larzabal lapurtarraren lanaren ingurukoa. 'Piarres Larzabalen antzerkigintza: 1950-1982. Euskarazko antzerki identitatioaren paradigmak' webguneratu dute orain, eta bertan irakur daiteke osorik, Euskaltzaindiak jakinarazi duenez.

Piarres Larzabal euskaltzain oso izan zenaren antzerki-lana aztertzen du liburu horretan Isabelle Echeverriak. Azkaindarraren antzerkigintza sakonetik aztertu du bertan, eta orain arte argitaratu gabeko bi antzerki lan ere eskaintzen ditu liburuak. Jakina denez, Larzabalena antzerki 'identitarioa' delakoa izan zen: herritik sortua, herritarrek egina, herritarren gozamenerako. 2016an zendu zen Piarres Charritton euskaltzain emerituak aspaldi eginiko bilketa lana osatzen du ikerlan honek.

Echeverriaren 'Piarres Larzabalen antzerkigintza' irakurri edo osorik jaisteko, klikatu hemen.

Eliza, militantzia eta antzerkigintza

Piarres Larzabal, 'Kostatarra', 'Aldaiko', 'Goratik' eta 'Haritzgain' ezizenekin ere ezaguna, Azkainen (Lapurdi) jaio zen 1915eko maiatzean. Erlijio-ikasketak egin zituen Hazparnen (Lapurdi) eta Uztaritzen (Lapurdi), eta azken herri horretan Piarres Laffite ezagutzeko aukera izan zuen, euskaraz idaztera animatu zuena. Hazparneko bikario izan zen, Bigarren Mundu Gerran soldadu aritu zen, eta Alemanian atxilotu egin zuten, nahiz eta atxilo zegoen lekutik eta Alemaniatik irtetea lortu zuen.

Hazparnera itzuli zen 1942an, eta 1951n Hazparne utzi eta Lapurdiko kostaldera, Sokoara, jo zuen, bertan auzo-lanean eraikitako elizara, eta Francoren diktaduratik ihes egindako iheslariei laguntzen ere aritu zen.

Besteak beste, Telesforo Monzon buru izango zuen Anai Artea elkarteko sortzaileetako bat izan zen Larzabal. Halaber, Larzabalen etxean egindako bilkura batean sortu zen Enbata, Ipar Euskal Herriko mugimendu abertzalea. Beste alde batetik, zenbait urte geroago Burgosko epaiketari erantzuteko ETAk Alemaniako Beihl kontsula bahitu zuenean, Larzabal izan zen hura askatzeko negoziazioetako bitartekaria. 1963an euskaltzain oso izendatu zuten Larzabal.

Larzabalen antzerki-lan gehienek eta garrantzitsuenek 50eko hamarkadaz geroztik ikusi zuten argia. Ipar Euskal Herriko antzerkigile garrantzitsuenetarikoa izan zen, gerora etorritako Daniel Landart, Haranburu Altuna, Atxaga, Lete eta abarren aitzindaria. Honako hauek dira, besteak beste, Larzabalek argitaratutako lan garrantzitsuenak: Nork hil du Oihanalde? (1950), Xirristi-mirrixti (1950), Okillomendi alkate (1952), Etchaun (1953), Portu txoko (1954), Berterretx (1955), Mugari tiro (1959), Aldaira (1959), Bordaxuri (1962), Herriko bozak edo nor alkate (1962), Ihauteriak (1962), Iru ziren (1962), Orreaga (1964), Paper mende (1964), Sarako lorea (1964), Senperen gertatua (1964), Hila esposatu (1965), Basabeltz (1966), Infernuko dirua (1966), Ibañeta (1968), Matalas (1968), Nor da hobenduna? (1968), Lartaun (1969), Roxali (1970), Aralar (1971), Angles ginelarik (1973), Otsoak artaldean (1973) eta abar.

Antzerkiez gain, zenbait narrazio (Urdea hil dugu, 1964; Mugako apez, 1968) eta ikerketa-lanen bat ere (Pierre Loti eta gu, 1960) idatzi zituen Lardizabalek. Frantsesez, bestalde, Souvenirs de Guerre 1939-40 eta Vie de J. Bte. Mendiboure argitaragabeak idatzi zituen. Heletarraren lan osoak (oroitzapenak ere biltzen dituztenak), bestalde, Piarres Charritton hazpandarrak prestatu eta argitaratu zituen, zazpi liburukitan, 90eko hamarkadan.

Temas

Euskera

Contenido Patrocinado

Fotos

Vídeos