1831ko hamabost urteko neska ingeles baserritar baten drama

Irene Aldasoro, atzo Donostian./F.I.
Irene Aldasoro, atzo Donostian. / F.I.

Irene Aldasorok, aurtengo Euskadi saridunak, euskaratu du Nell Leyshonek duela sei urte plazaratutako 'Esnearen kolorekoa' eleberria

FELIX IBARGUTXI

Nell Leyshon-ek (Ingalaterra, 1961) 'The Colour of Milk' izenburuko narrazioa plazaratu zuen 2012an. Handik bi urtera, Madrilgo Liburu-dendarien Elkarteak Urteko Liburuaren Saria eman zion. Orain euskaraz irakurtzeko aukera dago, ez nolanahiko itzultzaileak euskaratuta; aurten bertan Euskadi Itzulpen Saria jaso duen Irene Aldasorok egin du lan hori. Alberdania etxeak eman du argitara.

1831. urtean dago kokatuta istorioa, Ingalaterrako landa-eremu batean, oso nekazari giro batean. Narratzailea hamabost urteko neska bat da, Mary, duela gutxi irakurtzen eta idazten ikasi duena. Zerbait handia gertatu zaio, eta hasi da kontatzen, baina hasieratik kontatu nahi du, eta, halaxe, urte oso baten kronika egiten du, lau ataletan banatuta, urte-sasoiaren arabera, lehenengoa 'Udaberria' delarik.

Familia oso pobre batean jaio da Mary. Etxean denak alabak dira, «eta hori madarikazioa zen orduan, suposatzen zelako lan-indarra galtzen zela», adierazi du editoreak, Alberdania etxeko Jorge Giménez Bechek. Gainera, Maryk akatsa du jaiotzez: herren egiten du. Aitak herriko bikarioaren etxera bidaltzen du neskame eta, etxe hartan, oso mundu ezberdin bat ezagutuko du neskak, irakurtzen eta idazten ikasiko duelarik. «Baina han dagoela ikusiko du hondamendia saihesten oso zaila izan daitekeela. Eta kontaketaren bukaeran jakingo du irakurleak zer gertatu den; orduan argitzen da misterioa», gaineratu du editoreak.

Hamabost urte dituen eta ozta-ozta idazten dakien gaztexo baten idazkera xaloa agertzen da kontakizunean. Elkarrizketek ez dute gidoririk, puntuak badaude, baina oso koma gutxi. Maiuskulak, ezta bat ere. «Maryk kontatu egiten ditu gauzak, ez du gogoetarik egiten. Kontaketa samurra da, eta aldi berean oso gordina. Halako batean, esaten du alferrik dela gertatutakoaren arrazoiak bilatzea. Horrelako istorio batean, oso erraza zen infantilizaziora jotzea, autoerrukira, ameskeriara, baina Nell Leyshonek maistra-lana egin du, eta horrelako liburu bat euskaratzeko ere itzultzaile handia behar genuen, Irene Aldasororengana jo genuelarik», esan du editoreak.

Aldasororen hitzetan, «gauza txiki, polit, biribil bat» da liburu hau. Egia esan badu bere tamaina: 213 orrialde, guztira. «Neskak tira egiten dizu. Tarteka, eten egiten du kontakizuna eta hitz egiten dio irakurleari. Eta bukaera oso indartsua da, ikaragarria». Ohi bezala, itzultzaileak egokitzapen-lana egin behar izan du etengabe: «Jatorrizkoan XIX. mende hasierako ingeles baserritarren hizkera ageri da, eta, jakina, kultismo guztiak saihestu ditut. 'Beharbada'-ren ordez 'igual' erabili dut, 'itzuli'-ren ordez 'bueltatu'…».

Irene Aldasoro (Idiazabal, 1955) itzultzaile profesionala da aspalditik. Aurten, bigarren aldiz, Euskadi Saria irabazi du Emily Brontë-ren 'Gailur ekaiztsuak' itzulpenari esker. Aurreko aldia 2000. urtean izan zen, James Joyce-ren 'Dublindarrak' lana zela eta.

Temas

Euskera
 

Fotos

Vídeos