Manex Beristain : «Pakea ematen dit heriotzaz hitz egiteak, ondo sentiarazten nau. Bizitzaren parte bat da»

Beristainek «beste era batera» begiratzen dio orain bizitzari./E. A.
Beristainek «beste era batera» begiratzen dio orain bizitzari. / E. A.

Heriotzari aurrez aurre begiratu eta barneratu, bizitzeko. Hori da saio hauen xedea, ondoriorik atera gabe. Asteartean Azpeitian izango da tertulia

ELI AIZPURUAZPEITIA.

Asteartean, maiatzaren 7an, Death Cafe saioak antolatu dira Azpeitian. Manex Beristain azpeitiarra eta Iñaki Arregi 'Izan' elgoibartarra dira Azpeitiko kafe tertulien sustatzaileak. «Arau eta lokarririk gabe, heriotzaz hitz egiteko eta gure bizitza aberasteko lekua» da. Death Cafe saioen berri emateko Manex Beristainekin hitz egin dugu. Duela bi urte kolpe latza jaso zuen -minbiziaz hil zitzaion bikotekidea-. Geroztik ezagutu zuen Izan eta heriotzaren inguruan formato honetako tertuliak antolatzea erabaki zuten. Kafea, bizkotxoa eta lasaitasuna... heriotzaz aritzeko. Hirugarren saioa izango da asteartekoa. 18:30etik 20:30era bitartean izango da, Basazabal jauregian. Parte-hartzaile kopurua mugatua da, eta horregatik, bertaratu nahi dutenek aurrez izena eman behar dute. Horretarako 627 117 819 telefonora (Izan) dei dezake.

-Zer da Death Cafe-a?

-Kontzeptu bat da. Azkenean formato bat asmatu du pertsona batek. Bizkotxo eta kafe baten bueltan, borobilean jarri eta hitz egitea da asmoa. Kafetegiko giroa sortu nahi dugu baina era goxo batean.

«Ahaztu egiten zaigu hilkorrak garela. Ez dugu hortaz pentsatzen»«Tertulietan parte hartzen dutenak, normalean, sartu baina hobeto atera ohi dira»

-Nolatan antolatu duzue horrelakorik Azpeitian?

-Kointzidentzia. Heriotza gure bizitzaren parte izan den bi pertsona elkartu gara. Nik herriari beste esperientzia eta espazioa eskaintzea nahi nuela sentitzen nuen. Terapia egin izan dut eta hau probatu gabe nengoen. Lehenengo ikastaroan 25-26 egon ginen. Pertsona konkretu batzuk pila bat aportatu zuten eta beste asko isilik egon ziren, jasotzen. Gero, Jon Alberdi Elvisabueloko kantariak abesti batzuk abestu zituen. Oso terapeutikoa izan zen. Niretzat lagungarria izan zen. Ez nuen gehiago behar nire prozesu partikularrean baina indarra daukagun bitartean, jarraitzea pentsatu genuen.

-Heriotzaz gutxi hitz egiten dugu.

-Bai. Zergatik ez dugu hitz egin behar heriotzaz? Egunero dago heriotza gure bizitzan. Haurrak ikastolara eramatean, lagatzen ditudanean, dolu txiki bat dago hor. Beti dago galera bat, heriotza txikiak dira. Ahaztu egiten zaigu hilkorrak garela. Ez dugu hortaz pentsatzen. Biziaren aurrean heriotzaz pentsatzeak, txiki bihurtzen gaitu. Bestalde, bertigoa ematen digu heriotzak. Nik duela 6 edo 7 urte barranko sakon bat bezala ikusten nuen. Asko lotzen gara pertsonetara. Askotan harremanak apurtzea ere asko kostatzen zaigu eta pertsona hori galtzeko beldurra daukagu. Niretzat heriotzaz hitz egitea liberatzailea da. Pakea ematen dit, ondo sentiarazten nau. Bizitzaren parte da heriotza. Heriotzari aurrez aurre begiratu eta barneratzeak, nire esentziarekin konektatzen lagundu dit eta bizitzara maitasunez zabaltzen.

-Zuri asko lagundu dizu, beraz, Death Cafe saioetan heriotzaz hitz egiteak?

-Honek guztiak bukaera duela barneratzea da garrantzitsuena. Entzuten jakitea ere klabea da. Errespetua, enpatia, isiltasun une asko daude. Isiltasuna ere hutsunea da. Beti bete nahi izaten dugu hutsune hori baina tristurari ere lekua egin behar zaio eta horrela, bizitzari berari lekua egiten diogu.

-Heriotzaz interesa duen oro ala heriotzaren esperientzia gertutik izan dutenek hartzen dute parte tertulian?

-Ateak irekita daude, eta entzutera besterik gabe ager daiteke tertuliara. Normalean sartu dena baina hobeto atera ohi dira parte hartzen dutenak. Azkenean, era batera edo bestera, denok daukagu interesa heriotzaren inguruan. Gertutik bizi izan duten pertsonak etorri dira orain artean, gaixoaldiak jota heriotza gertu ikusten dutenak ere bai partekatu dituzte beren beldurrak saioetan; zahar etxeetan lan egiten dutenak edo adineko pertsonekin, amona edo aitonarekin bizi diren gazteren bat ere agertu da.

-Zein da heriotza barneratzeko lehen pausua?

-Norberaren barruko emozioei leku egitea da. Amorruari, emozioari edo tristurari lekua egitea. Leku egin eta bizi, ez utzi albo batera. Bihotzari kasu egitea. Askotan buruak gogor egiteko eta 'ondo egon behar duzu' esaten dizu baina garrantzitsua da zintzotasuna. Nire kasuan, umeei ezer ez ezkutatzea garrantzitsua izan da. Haiek ikusi naute lur jota, ondoratuta. Behin hala egonda, ordea, dena duzu aurrera egiteko. Holako prozesu baten inguruko jendearen ulermena eta laguntza ezinbestekoa da. Nire aldetik eskerrak eman nahi dizkiet ingurukoei, baina batik bat nire bi semeei, laguntza eta babes handia izan direlako, irakasle eta entzule bikainak baita ere eta beraien presentzia ederra delako.

-Zer da heriotza zuretzat?

-Oraindik gauza txar bat da baina ikusten dut denoi iritsiko zaigun gertakizun bat dela. Behin heriotza barneratuta, bizitza beste era batera ikusten dut. Momentu txarrak ere baditut, noski, baina onartu dut eta orain beste era batera ikusten dut, askeagoa naiz. Ez ditut, adibidez, erabakiak atzeratzen. Hala ere, beldurrak hor daude... Askotan urrutiko gauza bat bezala hartzen dugu eta gertuan ukitzen gaitunean espabilatu egiten gaitu heriotzak. Minbiziaren aurrean, esaterako, ez gara pentsatzen jartzen baina etxera datorrenean, aldatu egiten da bizia, pentsarazi egiten dizu.

-Zuk diozu gizonezkoek gehiago ezkutatzen dutela gaia.

-Bai. Emakumeek beti izan dute ondokoa zaintzeko joera eta alderantziz, gizonezkoei gogortasuna, tinkotasuna eskatu zaie. Horregatik animatu nahi nituzke gizonezkoak tertulia hauetan parte hartzera. Ez bakarrik heriotzaz, emozioez eta halakoetaz ere bai. Piskanaka ari da joera hori aldatzen, baina asko dago egiteko. Eskoletan adibidez, landu beharko litzateke, nire ustez, heriotzaren gaia. Ez dakit nola, tutorialetan, zeharka edo ipuinen bidez, esaterako. Hala, prestatuta egoteko eta erreminta desberdinak edukitzeko.