«Indusketa garrantzitsuak dira Munoaundikoak arkeologiaren ikuspuntutik»

Bizimailan egin dituzte lanak aurten ere Aranzadiko kideek zein boluntarioek. / ARANZADI
Bizimailan egin dituzte lanak aurten ere Aranzadiko kideek zein boluntarioek. / ARANZADI

Antxoka Martinez, indusketen zuzendaria, pozik dago aztarnategiaren emaitzekin

ALEX SILVA AZPEITIA.

Badira jada urteak Munoaundiko indusketa lanetan dabiltzala Aranzadi taldekoak. Aurretik Sonia San Josek koordinatu bazituen ere, oraingo lanak Antxoka Martinez bizkaitarrak zuzentzen ditu Aranzadi Zientzia Elkarteko beste kide batzuekin osatzen duten zuzendaritza taldean. «25 pertsona gabiltza lanean indusketa garaian, denak boluntarioak dira; gero, Aranzadikook eta beste profesionalek sailkaketa eta barne lanaz arduratzen gara; koordinazioaz». Dena den, lanak une oro tutorizatuak dira. Lanean ari direnez galdetuta, denetarik dagoela dio, interesa dutenak, ikasketak egiten ari direnak, beraien laneko oporraldia bertan pasatzen dutenak, arkeologian arituak direnak, trebatu nahi dutenak, esperientzia berrien bila datozenak... Indiana Jonesen filmetan ikusitakoaren erakargarritasun erromantikoarekin amesten dutenak ere.

Munoaundiko herri harresitua Euskal Herriko beste askoren modukoa da, baina era berean berezi eta garrantzitsua. Ongi kontserbatuta dago, eta eraikuntzak patroi estandarra jarraitzen duenez, erraz estrapolatu daitezke bertako aurkikuntzak beste gune batzuetara, Martinezek dioenez. Handienen artean kokatzen da, baina burdin-aroko estandarren artekoa.

Aurten ere etxebizitzen mailan jardun dute lanean, bizimailan eta etxe berri baten oinarria aurkitu dute. Harresia eta sarrera babestuak ez dira lehentasuna azken urteetako lanetan, izan ere, gure arbasoen egunerokoaz gehiago jakin nahi dute. «Garbi dago basotik bizi zirela, nekazariak ziren, basoaren ustiapenean jarduten zuten, frutak jasotzen zituzten, ehizara ere ateratzen ziren, eta abeltzaintza aztarnak ere baditugu». Behar bada, defentsa arloko guneak erakargarriagoak dira herritarrentzat, baina arkeologiaren zein historiaren ikuspegitik aurkikuntza garrantzitsuak egiten ari dira bizimoduaren arlo horretan.

Munoaundiren tamaina 6 hektareakoa dela esan bada ere, egun, bertan lanean ari direnak badute susmoa beste hektarea erdi bat ere izango duela. Handia da beraz Azpeitia-Azkoitiko arbasoen herria. Gunea babesturik dago eta urtean zehar tapatuta zein inpermeabilizatuta egoten da, eta autobisitarako panelak ditu. Baina lanean ari ez direnean, egindako indusketak tapatuta izaten dituzte ia ezer ez ikusi edo desberdintzeko moduan, eta Antxoka Martinezek uste du «horrelako gune batek azalpenak behar dituela bere garrantziaz konturatzeko, profesionalen eskutik».

Bisita gidatuak

Horregatik, aurten ere egin dituzte bisita gidatuak. Beste urteen moduan, Abaraxkatik abiatuta mendian gora eta 30 bat minutu oinez egindakoan iritsi ziren Munoaundira. Azken uneak eta eguraldi txarra medio, bertan behera lagatzekotan izan ziren, baina azkenean ez zuten egin, eta erantzuna sekulakoa izan zela azpimarratu dute antolatzaileek, alegia, erabaki zuzena hartu zutela. 60 lagun bildu ziren gure historiaurrea ezagutzeko, eta bi taldetan banatu zituzten; batean, azalpenak gaztelaniaz emateko eta, bestean, euskaraz, baina zenbaki aldetik garrantzitsuagoa zen bigarrengo talde hau. Izan ere, gehiengoa bertako, bailarako, bizilagunak izan ziren. «Jendeak interes handia zuen eta galdera pila bat egiten zituen», dio Martinezek, horrek interesa eta historia ezagutzeko grina erakusten du.

Lekua oso estrategikoa dela ere azpimarratzen du Aranzadiko arkeologoak. «Alturan kokatuta dago, bailara eta pasoak kontrolatzeko moduan, babesleku naturalekin, baso eta lur emankorrez inguratuta... ezin hobea!».

Aranzadi zientzia elkarteko kideek asko eskertzen dute bai Azpeitiko zein Azkoitiko Udalek, nola Gipuzkoako Foru Aldundiak gune hau babesteko eta lanak aurrera jarraitzeko dirua jartzea urtero. Horrela, urtez-urte gehiago dakigu gure antzinako arbasoez.

Datozen urteetako asmo eta estrategian markatuta ditu Aranzadik Munoandirako. Laginak ere hartu dituzte inguruan, izan ere, «horrelako herri harresituek inguruan ere izaten zituzten etxeak, bideak... ez ziren modu isolatuan eraikitzen eta funtzionatzen». Harresiaren bi aldetan dagoena aztertuta, pixkanaka herriaren bizimodua eta zergatik eraitsi zen harresia jakiteko modua edo bidea lortzea espero dute.

 

Fotos

Vídeos