Euskara 'bitxia', surfa, pastoralak eta maskaradak. 'Iparraldea XXI' dokumentala egin duten zinegile gazteek lanean murgildu aurretik egin zuten inkestatxo baten arabera, hitz horiek zetozkien nagusiki gogora Hegoaldeko neska-mutilei Iparraldeaz zein irudi zuten galdetu zietenean. Iparraldeko ia 300.000 biztanleen gehiengoaren eguneroko bizimodutik urrun dauden topikoak, alegia.
Muga fisikoak desagertu arren zutik jarraitzen duten «muga psikologikoak» gainditzeko eta Hegoaldean egungo Iparraldearen ezagutza areagotzeko asmoz, 'Iparraldea XXI' 18 minutuko dokumentala ekoitzi dute, elkarlanean, Iparraldeko Euskal Kultur Erakundeak eta Gipuzkoako Foru Aldundiak.
Medialab Production-eko Juhane Dascon eta Maxence Peyrasek egin duten filmak gazteei interesatzen zaizkien gaiak hartu ditu batik bat aintzat, topikoetatik harago dagoen Iparralde hori gazteei erakutsi nahi baitzaie bereziki. Hartara, musikak, dantzak, surfak eta bertsolaritzak hartzen dituzte dokumentala osatzen duten sei atalak, gazteen ikuspegitik betiere. Ahalik eta hedapen zabalena izan dezan -Gipuzkoan hori bermatzeaz Foru Aldundia arduratuko da-, euskarazko jatorrizko bertsioari gaztelaniazko, frantsesezko, ingelesezko eta katalanezko azpitituluak jarri dizkiote.
Esaten dutenaren aldetik zein kontatzeko moduaren ikuspegitik asko zaindu eta landu duten dokumentala ikusteko bide zuzenena, dena den, internet da, www.iparraldea.info web gunean eta zenbait plataformatan ikus baitaiteke. Eta adi atal guztiak elkarren artean josteaz arduratu den aurkezleari: Ives Salaberri 'Xala' pilotariak hartu du bere gain lan hori, kameraren aurrean kantxan bezain trebea izan daitekeela erakutsiz.
