Diario Vasco
Fernando Redon arkitektoa eta eraikina.
Fernando Redon arkitektoa eta eraikina.

Etxezarreta paper-fabrikaren garrantzi arkitektonikoa agerian

  • Docomomo erakundeak nabarmendu egin du duen «balio arkitektoniko eta estetikoarengatik»

Arkitekturaren Nazioarteko Egunarekin bat eginez, Etxezarreta Paper fabrikaren bulego eraikinaren balio arkitektonikoa azpimarratu zuen Docomomo erakundeak, arkitektura modernoa inbentariatu, dibulgatu eta babesteaz arduratzen denak. Judith Ubarrechena Euskal Herriko Arkitektoen Elkargo Ofizialeko presidenteak eta Zelai Amenabarro Legorretako alkateak plaka bat jarri zuten bulego eraikinean, honek duen «balio arkitektoniko eta estetikoak», nabarmendu eta ezagutzera emateko.

Jarraian, Irati Otamendi arkitektoak eraikinaren aurkezpena egin zuen, historia eta ezaugarri nagusiak aurkeztuz. Otamendik Etxezarreta paper fabrikaren inguruan egin zuen arkitektura ikasketen amaierako proiektua eta, azaldu zuenez, Fernando Redon bera ere gonbidatu zuten aurkezpenean parte har-tzera, nahiz eta osasun arazoengatik ezin izan zuen bertan egon.

1957an diseinatu zuen Etxezarreta paper fabrikako bulegoen eraikina, urtebete beranduago eraiki zena. Paper fabrikako nagusiak, Ochoa de Zabalegi familiakoak, lagunak zituen eta. Fabrika 1902an jarri zuen martxan Juan José Echezarretak eta honen alaba bat Ochoa de Zabalegiko seme batekin ezkondu zen, geroago nagusia izango zena. XX. mende hasieratik eraikinak izan zuen garapena ikus daiteke oraindik. Udaletxeko aurkezpenean azaldu zuenez «industria-gizonek asko bidaiatzen zuten eta ikusten zuten estilo internazional horri jarraitu nahi izan zuten Etxezarretan».

Hiru solairutako eraikina aurkeztu zuen, argazki eta bideoen bidez barruko egoera ere ezagutu ahal izan zen, «nahiz eta egun okerrago dagoen». Kanpoaldean betegarri eta hutsuneekin osatu zuen jokoa azpimarratu zuen, baita lerro bertikal eta horizontalekin jokatuz, argi erakutsiz «zer den egituraren zatia eta zer ez». Fabrikak ibaiaren ondoan zuen lerroa jarraituz eraiki zen, hasierako aurreproiektuan horrela agertzen ez bazen ere.

Aldaketa hauek tokian-tokira moldatzeko egin ziren, Redonek askotan erabili zuena nazioarteko arkitekturako joerak leku bakoi-tzaren ezaugarriekin bat egiteko. Bulego eraikinetik arotzeria nabarmendu zuen, bi motako lehiateekin. Jatorrizko batzuk oraindik geratzen dira, egurrezkoak, ondare aldetik balio gehien dutenak. Kanpoaldeko diseinua barrualdean ere islatu zuen Redonek lerro bertikal eta horizontalekin.

Otamendik azaldu zuenez, 1960ko hamarkadan hasi zen eraikinaren gainbehera, funtzionaltasunean oinarritutako erabakiak hartuz, adibidez «fabrika txapaz estali zuten eta testuinguru konposizionala galdu zuen, paper-fabrika ezkutuan geratu baitzen». Gainera, gaur egun «barruan kalte estruktural handia» dagoela onartu zuen, lan handia eska-tzen duena berau berreskuratzeko.

Docomomo elkarteak egindako aitorpena bidea jarraitzeko «aitzakia» izan dadila eskatu zuen, «papelera zenagatik da bulego eraikina eta plaka hau izan dadila hurrengo belaunaldiei Etxezarreta paper-fabrika zer izan zen transmititzeko modua». Izan ere, gaur egun Gipuzkoako Foru Aldundia da Oria ibaiaren ondoan dagoen fabrika zatiaren jabea eta Zelai Amenabarro alkateak esan zuenez udalak moratoria eskatu zuen eraikina eraitsi ez zezan eta Goiekirekin batera proiektu bat aurkeztu zuten eraikina berriro erabilgarria izateko. Errepidearen beste aldean dagoen fabrika zatiak jabe pribatuak ditu.

Recibe nuestras newsletters en tu email

Apúntate