Diario Vasco

'Multibertsoa' 6 minutu eta 50 segundotan

Bere horretan zerbait ematen du gure planetak, baina konparazioak egiten hasterakoan...
Bere horretan zerbait ematen du gure planetak, baina konparazioak egiten hasterakoan... / YouTube
  • Milaka pertsona ikusten eta partekatzen ari diren YouTubeko bideo batek planeta txikienetik 'unibertso paraleloetarako' bidaia egiten du

Morn1415 du izengoitia, eta zazpi minutu ere ez ditu behar bere YouTubeko kanalean ikusgai duen bideo batean Lurra dagoen unibertsoak eta beste balizko unibertso batzuek osa lezaketen multibertsoa, horrelakorik bada, ia edonork ulertzeko moduan azaltzeko. YouTubeko beste ‘izar’ batzuek ez bezala, morn1415 ez da 'famatua', ezta ezaguna ere. Bere profilean dio ‘Star Trek’ sagako pertsonaia gogokoenetako bati hartu ziola izengoitia, eta pixka bat kuxkuxean ibilita jakin daiteke, errezelo guztiekin noski, austriarra dela eta 2007az geroztik igotzen dituela YouTubera eduki zientifikoko bideoak. Horietakoren batek 14 milioi bisita ere izan ditu. Zehazki, orain dela zazpi urteko ‘Star size comparison’ izenekoak, orain osatu duenaren aurrekariak.

Hain zuzen ere, hasierako hartatik abiatuta egin du, isilaldi luze samar baten ostean, azkenaldian arreta handia erakartzen ari den ‘Star size comparison 2’. Iragan abuztuan igo zuen kanalera, eta honezkero 2,5 milioi bisita izan ditu. Bideo berri honetan, izenburuan agintzen duen bezala, planeten eta izarren arteko konparazioa egiten du. Besterik gabe ere aparteko interesa du ariketak, erakusten baitu, besteak beste, ze gauza gutxi den Lurra bere sistemako eta hurbileko beste sistema batzuetako planetekin alderatuta. Eguzkia ere ez da oso ondo ateratzen tamainari dagokionez beste izar batzuekin konparatzen bada.

Hurrengo urratsean, baina, fokoa zabaldu eta zabaldu, argi-urteak irentsi eta irentsi, Lurra dagoen unibertsoak eta beste 'unibertso paralelo' batzuek osatzen duten, edo osa lezaketen, multibertsorainoko urratsa egin du.

Ceres planeta nanotik hasi eta ezagutzen den izar handiena den UY Scuti hipererraldoi gorrirainoko bidaia egiten du, zorabiatzeko moduko magnitudeak baliatuz. Antzeko bidea egiten duten bideo asko aurki daitezke sarean, baina morn1415 ez da hor gelditzen. Esne Bidea irudikatzen du, gure galaxia; Andromeda Galaxia gero, inolako tramankulurik erabili gabe Lurretik ikus daitekeen objekturik urrunekoena, mila milioi izar izan ditzakeena. Hutsaren hurrengoa, dena den, Hubble Deep Space delakoan, Hubble teleskopioak 1995ean egin zituen ehunka argazkirekin osatutako irudian, alegia, antzematen diren milaka galaxiekin alderatuz gero…

Eztabaida irekia

Eta hor jarraitzen du, argi-urteak pilatuz eta pilatuz, milaka miloi galaxiaz osatutako ‘sare kosmikoa’ irudikatu arte, 75.000 milioi argi-urtera heldutakoan gu gauden Unibertsoa esfera handi baten modura irudikatuz. Esfera txiki bat beste esfera askoren artean, eta honako hitzok: «Beste unibertso batzuk? Beste lege natural batzuekin?”.

Multibertsoa? Unibertso bakarrean biltzen diren unibertso desberdin eta aldiberekoak? ‘Unibertso paraleloen’ teoria, edo ideia, aspalditik landu dute zientziak zein zientzia fikzioak. 1895ean erabili zen aurreneko aldiz, psikologo batek erabili ere. 2010 urtean ordura arteko ekarpenen bilduma interesgarria egin zuen Elhuyar aldizkariak artikulu honetan.

2013 urtean, baina, Laura Mersini-Houghton eta Richard Holman zientzialariek esan zuten bazituztela ‘multibertsoaren’ existentziaren ebidentziak, Planck teleskopioari esker jasoak. Teoria ez du aho batez onartu komunitate zientifikoak, eta bizi-bizia izaten jarraitzen du gaiaren inguruko eztabaidak, baina morn1415ri dagoeneko milaka lagunek ikusi duten bideoa egiteko grina piztu dio, eta bideoan irudikatzen dena egi-egia ez bada ere, ematen du zer pentsatua...

Temas

Recibe nuestras newsletters en tu email

Apúntate