Diario Vasco

Hizkuntza ohiturak aldatzea ez da ezinezkoa

Pello Jauregi eta Pablo Suberbiola ikerketaren emaitzak biltzen dituen txostenaren aurkezpenean.
Pello Jauregi eta Pablo Suberbiola ikerketaren emaitzak biltzen dituen txostenaren aurkezpenean. / SOZIOLINGUISTIKA KLUSTERRA
  • «Baldintza soziak egokiak prestatzea» eta «gutxi batzuk konpromisoa hartzea» dira gakoak, Aldahitz egitasmoaren emaitzek erakutsi dutenaren arabera

Marca española de moda para hombre

Hasta 70%

Moda casual para hombre y mujer

Las mejores marcas a los mejores precios

Renueva tus básicos y luce piernas esta temporada

Hasta 80%

Decora y protege tu sofá con fundas de calidad

Las mejores marcas a los mejores precios

Textura y suavidad en textil de baño

Las mejores marcas a los mejores precios

Nueva colección de botas, botines y australianas

Hasta 80%

Moda para hombre y mujer al mejor precio

Hasta 70%

Desplázate con la mejor tecnología

Hasta 70%

Lleva contigo a tus personajes favoritos

Las mejores marcas a los mejores precios

La marca de moda en exclusiva para ti

Las mejores marcas a los mejores precios

Tus marcas favoritas en deportivas técnicas y casual

Las mejores marcas a los mejores precios

Relojes de pulsera para hombre y mujer

Las mejores marcas a los mejores precios

Calzado y mochilas para hombre y mujer

Las mejores marcas a los mejores precios

Elige el cabecero que más se adapte a la decoración de tu habitación

Las mejores marcas a los mejores precios

Calzado de tus marcas favoritas

Las mejores marcas a los mejores precios

Moda casual para hombre y mujer

Hasta 80%

¡Todo el menaje que necesitas al mejor precio!

Hasta 70%

Primeras marcas en menaje para el hogar

Hasta 70%

Bolsos de piel de diseño exclusivo.

Hasta 80%

Diseño y calidad en tu descanso

Hasta 70%

Joyería y relojería de tus marcas favoritas

Hasta 70%

Selección de marcas en moda íntima para hombre

Hasta 70%

Decora las ventanas de tu hogar con originales estores

Las mejores marcas a los mejores precios

Miss Sixty, Morellato y V&L

Hasta 80%

Bolsos y complementos de piel

Hasta 80%

Renueva tu comedor con muebles de diseño al mejor precio

Hasta 70%

Sea cual sea tu estilo hay una chaqueta de piel para ti

Hasta 70%

Zer dela eta euskarazko erabilerak ez du bere ezagutzaren pareko aurrerapenik? Behin eta berriro errepikatzen den galderari erantzun nahirik, euskal hiztunak aktibatzea eta hizkuntza ohiturak aldatzea xede duten ekimen ugari dira abian maila desberdinetan, eta gehiago etorriko dira hurrengo hiletan. Urteak daramatza zeregin horretan Soziolinguistika Klusterrak, besteak beste 2010ean abiatu zuen Aldahitz egitasmoaren bidez. Aste honetan, urteko batzarra egin eta 2016ko memoria aurkeztearekin batera, 'Aldahitz Ikerketa. Eusle metodologia esperientzien emaitzak. 2013-2016' argitalpena aurkeztu du.

«Ikerketa honek, bere mugen barruan, erantzun batzuk ematen dizkie halako galderei, eta espero dezagun datozen urteetan erantzun gehiago lortzea», esan zuen lanaren aurkezpenean Pablo Suberbiola Klusterreko ikerlari-teknikariak. Proiektuaren zuzendari den Pello Jauregi EHUko irakaslearekin batera aurkeztu zituen emaitzak. Horiekin batera, esperientziaren eta hori burutzeko erabili duten metodologiari buruzko informazio zehatza bildu dute argitalpenean.

Ikerlanaren ondorio nagusiak ere mahairatu zituzten: «Baldintza sozial egokiak prestatzen direnean, posible da ohiturak aldatzea neurri esanguratsuan, eta denboran zehar kopuru adierazgarrian mantendu egiten dira» eta «nahikoa da gutxi batzuk konpromisoa hartzea; ingurua egokia bada, zabaldu egiten da».

Egitasmoa galdera zehatz batetik abiatu zen: «Zer baldintza sortu beharko lirateke berariaz, nahita eta era kontzientean, berez eta era naturalean sorturiko kasu horien antzera, euskalduntze prozesu arrakastatsuak ugaltzeko? Horren bueltan 2011an eta 2012an egindako lanaren ondorioz, Eusle metodologia sortu zen.

«Printzipio aktiboa»

Eusle metodologia EHUrekin lankidetzan garatzen du Soziolinguistika Klusterrak, Aldahitz egitasmoaren barruan. Bi horiekin batera, sei erakundek hartzen dute parte zuzenean proiektuan: Ahize-AEK, Artez, Elhuyar, Emun, Gipuzkoako Foru Aldundia eta Eusko Jaurlaritza, azken bi horiek proiektuaren babesle ere izanik.

Labur eta ikerketaren arduradunen hitzak erabilita, honetan datza Eusle metodologiak: «Talde batek bi hilabeteko erronka onartzen du, zeinean kide gutxi batzuk (eusle esaten zaie) taldeak berak aukeratzen dituen, eta talde hartako gainerako kide guztiekin, gai informaletan zein formaletan, beti euskaraz egingo duten».

Euslea da, hortaz, gakoa. Aldaketaren «printzipio aktiboa» esan zion Jauregik. Hizkuntza arau zehatza ezartzen zaio: euskal elebakar gisa jokatuko du eusle zereginari heltzen dion bitartean, hau da, beti egingo du euskaraz kide guztiekin, gaia edozein dela ere (informala edo lanekoa), ahoz bezala idatziz ere. Erronka-taldeko kideekiko baizik ez da aplikatuko hizkuntza araua. Horrek suposatzen du, jakina, eusleek eskatutako zeregina bete ahal dezaten ezinbestekoa dela taldean kide guzti-guztiek euskaraz ulertzea. Ez da beharrezkoa denek euskara menderatzea, baina ulermena ezinbestekoa da. «Elkarrizketa arrunt bat euskaraz ulertzeko» gai izan behar dute hain zuzen denek. Emaitzen aurkezpenean gogoratu zutenez, hizkuntzaren aldetik beste egoera batean daudeen taldeentzako proposamenak ere ari dira garatzen, eta pilotu gisara lantzen.

Hazi eta egonkortu

Esperientziaren aurreneko urratsak 2013an egin ziren, eta toki gehiagotara zabaldu ziren 2014an. Guztira, 78 lagun aritu ziren zazpi lantokitan banaturik (JMA lan kooperatiban; Tolosako Udaleko Zerbitzuetako Sailean eta Hirigintza Sailean; Zarauzko Udaleko Diruzaintza Sailean; Fagor Markina lan kooperatiban eta Eusko Jaurlaritzako Gazteria eta Kultura eta Gizarte Gaietarako sailetan. Hurrengo bi urteetan, 2015ean eta 2016an, beste 88 langile gehitu ziren, sei lantoki berritan (Oñati, Lemoa eta Iurretako udalak, Donostiako Trafiko Saila, Basquetour eta Ispasterreko Danobat).

Ulermenari eta borondatezkoa izateari lotutako baldintzak kenduta, oso sinplea da esperientzia. Ez da bilera luzerik egiten (bakarra egiten da, esperientzia abiatzeko), eta astean pare bat minutu baino ez dira dedikatu behar jarraipen fitxa betetzera. Parte-hartzaileak bikoteka antolatzen dira, eta eskatzen zaie apunta dezaten nola komunikatzen diren bikotekidearekin: euskaraz beti edo ia beti, bi hizkuntzetan ia berdin, gaztelaniaz euskaraz baino gehiago... Horrela ikusten da zein den abiapuntua, nola aldatu dituen ohiturak esperientziak, eta zer gelditu den finkatuta hori amaitu eta gero, hiru neurketa egin baitira hiru momentu horietan: hasieran, bi hilabeteen buruan eta handik hiru hilabetera.

Taldeko kideen eta bikoteen ezaugarrien arabera, tipologia desberdinak finkatu ziren, baina lagin osoari erreparatuta ikusi da bi hilabeteko esperientziaren ondorioz 15,3 puntutan igo dela euskararen erabilera, zehazki %60,8tik %76,1era. Esperientzia bukatu eta handik hiru hilabetera 4,7 puntu jaitsi da euskararen erabilera, zehazki %76,1etik %71,4ra. Hala ere, diote «ziklo osoa kontuan hartzen dugunean, hau da, esperientzia garaia eta atseden garaia, biak bost hilabeteko epealdian, orduan 10,6 puntutan igo da euskararen erabilera, zehazki %60,8tik %71,4ra».

Bikoteak 'euskarazko ohitura' aldagaien arabera sailkatuta, gehiago findu dute emaitza. Hala, bikote guztien %40,4k bazuen euskaraz jarduteko ohitura hasieratik, eta esperientzia osoan zehar ohitura hori bere horretan mantendu da. Aztertutako bikoteen kopuru txiki batek bakarrik (%1,7k) egin du euskararen erabileran zertxobait atzera. Beste multzo handi bat (bikote guztien %40,3 zehazki) esperientziaren ziklo osoan zehar ez da iritsi haien artean euskaraz beti edo ia beti egitera. Hala eta guztiz ere, aurrerapen aipagarriak egin dituzte euskararen erabileran, baina ez dira iritsi eguneroko euskarazko erabileran egonkortzera.

«Lortu eta finkatu»

«Emaitzarik interesgarrienak» bikote guztien %11,4k erakutsi dituzte, egitasmoaren arduradunen ustez. Horiek lortu dute «esperientzian zehar, eta esperientziari esker, euskaraz beti edo ia beti jokatzea beren artean, eta etengabeko jarduera horrek sustrai egin du beren jokaeran. Ondorioz, esperientzia bukatu eta hiru hilera ere euren arteko harremanak jarraitzen zuen beti edo ia beti euskaraz izaten».

Bikote horiek, hain zuzen, «euskarazko ohitura berria lortu eta finkatu» dute. Era berean, interesgarria da bikoteen %6,2ren hizkuntza erabileraren bilakaera. Hauek lortu dute esperientzian zehar beti edo ia beti euskaraz egitera iristea, baina ez euskarazko joera hori egonkortzea atseden garaia etorritakoan.

Beste bi aldagai adierazgarri ere nabarmendu zituzten aurkezpenean: abiapuntua eta euslearen rola. Izan ere, egoerarik baxuenetik (gaztelaniaz euskaraz baino gehiago) abiatu ziren euskaraz aritzeko ohitura lortu ez dutenek. Lortu eta galdu dutenak «bi hizkuntzetan berdin» kategorian zeuden. «Bigarren multzo honetako bikoteek, batez beste, beti edo ia beti euskaraz egiteko jauzi handi samarra egin behar izan dute, eta –emaitzen irakurketa eginaz– pentsa genezake bi hilabeteak ez dira aski izan ahalegin hori finkatzeko, barneratzeko, eta ohiko bihurtzeko», irakur daiteke txostenean.

Hirugarren multzoa, euskarazko ohitura «lortu eta finkatu» duten bikoteena, abiatu zen euskarazko erabilerarik altuenetik (batez beste, %67,7tik. Bete-betean «euskaraz gaztelaniaz baino gehiago« kategorian kokatzen da indize hori). Multzo honetako bikoteek, koska –edo kategoria– bakar bat gora besterik ez dute egin behar izan «beti edo ia beti» euskaraz egitera iristeko. Horiek bi hilabete aski izan dute euskarazko hizkuntza ohitura hori finkatzeko.

Euslearen presentzia aztertuta ere datu interesgarriak eskuratu dituzte. «Kasu zabalduena (bikoteen %66) kide bat eusle izatea eta bestea ez izatea izan da. Kasu hauetan guztietan baieztatzen da euslearen jokaera «urratzaileak» indarra izan duela solaskidea euskarara erakartzeko, nolabait solaskidearen jokaera «egokitzailea» zuzen aktibatu da euskararen aldera. Baina, aurrekoa baino are harrigarriagoa eta aipagarriagoa da gainerako %30arekin gertatutakoa. Izan ere, euskarazko jokaera finkatu badute ere, bikote horietan kideetako bat ere ez baita eusle izan esperientzian zehar. Horrek adieraziko luke eusleen jokaeraren eraginak gainditzen duela aurrez aurreko harremana, eta nolabait harreman eremu osoa jotzen duela. Beraz, esan genezake, euslearen jokaera urratzaileak eremu batean sorrarazten duen «lurrikara» eta astintzea ez dela mugatzen bere presentzia fisikora, eta baduela indarra gainerako harremanetan zehar zabaltzeko. Eremu osoan halako «kutsatze orokor bat ematen da», da ondorioa.

Temas

Recibe nuestras newsletters en tu email

Apúntate