"Bizitza luzatzeko gakoa saguzarren genoman egon daiteke"

Emma Teeling, saguzarren genomaren inguruko hitzaldi batean.
Emma Teeling, saguzarren genomaren inguruko hitzaldi batean. / TED.COM

Emma Teeling ikerlaria saguzarren berezitasunek gizakien bizitzan izan ditzaketen onuren inguruan mintzatu da Donostian

"Saguzarrak bereziak dira". Horixe esn du baieztatu du Emma Teeling ikerlariak astearte honetan Donostian hasi den European Bat Research Symposium delakoaren XIV. edizioan. Teeling Conway Institute of Biomolecular and Biomedical Research zentroko ikerlaria da, eta bertan eboluzio eta genetikaren inguruan irakasle aholkularitzan dihardu bereziki saguzarrak ikertzen. Izan ere, "saguzarrek oso berezkoak egiten dituzten zenbait ezaugarri dituzte. Denborarekin eboluzionatuz joan ahala, haien organismoa beste espezieenak ez bezala aldatzen joan da, arazoen aurrean soluzio oso bereziak aurkituz". Jarraian, ikerlariak berezitasunak zerrendatu ditu, horietan lehena "benetan hegan egiteko ahalmena duen ugaztun bakarra" izatea dela azpimarratuz. "Kontraesankorra dirudien aarren, saguzarrak txoriak baino azkarrago hegan egitera irits daitezke, eta hori harrigarria da".

Bestalde, saguzarrek "igorritako soinuen arabera haien ingurunearen mapa bat egitera irits" daitezkeela aipatu du; "ekolokazioa" praktikatzen dute, alegia. "Alabaina, badira saguzar espezie batzuk ekolokatzeko ahalmena, antza, galdu dutenak. Fenomeno hori analizatu dugu geneen eta fosilen laguntzaz, eta gure hipotesi nagusietako bat da ekolokazio ahalmena, 'galdutako' ahalmen bat izan ordez, denborarekin garatutako ezaugarri bat dela. Era horretan, ekolokaziorako abilitaterik gabeko saguzarrek ez dute ahalmen hori galdu, baizik eta besteengandik ezberdina den eboluzioa izan dute. Hala ere, egun ez daukagu hipotesi hau baieztatzeko ez adina froga, ez adina ikerketa".

Betirako gaztaroa

Soinuen ildoari jarraiki, Emma Teelingek saguzarren komunikaziorako gaitasuna aipatu du, "ugaztunon arteko komunikazioaren konplexutasuna" azpimarratuz. Horrez gain, "saguzarrek ekosistemari izugarrizko onurak ekartzen dizkiote". Esaterako, "Estatu Batuetako saguzarrak desagertuko balira, Gobernuak 3.000 milioi euro inguru inbertitu beharko lituzke intsektizidetan" produktu kimikoek saguzarren funtzio intsektizida ordezka zezaten. Azkenik, ikerlariak "animalion ibernatzeko gaitasuna" ekarri du gigira, "hilabeteetan mugitu eta jan gabe izateko gai" direla adieraziz.

Ezaugarri horiek guztiak gutxi balira, "saguzarrek betirako gaztaroaren iturrirako gakoa dutela dirudi". Emma Teelingek azaldu duenez, "normalean korrelazio zuzena izaten da animalien tamainaren eta biziraupenaren artean. Zenbat eta gorputz handiagoa, orduan eta denbora gehiagoz bizi ohi da. Alabaina, lege hori ez da saguzarrekin betetzen. Gorputz tamaina txikiaren eta metabolismo azkarren kontura, urte gutxiz bizitzen den animalia dela esan liteke, baina ez da horrelakorik gertatzen, bizitza luzea baitute".

Teelingen taldeak bost urte eman ditu berezitasun hori ikertzen. "Urteak igaro ahala izaki bizidunon kromosomen telomeroak laburtzen doazela aski jakina da, baita fenomeno horrek izakion zahartzearekin korrelazio zuzena duela ere. Horrenbestez, hasieran pentsatu genuen saguzarren biziraupen luzearen arrazoia zela haien kromosometako telomeroak ez zirela laburtzen". Ikerketa burutzean, ikusi zuten Myotis generoko saguzarrek telomeroak babesteko gaitasuna duela ikusi zuten. "Telomeroen laburtzeak kromosomak gaizki kopia daitezen eragiten dute, eta efektu hori minbiziarekin erlazionatzen da zuzenean. Horrenbestez, telomeroak ongi babesteak minbizia ekiditeko gaitasunean eragin dezake".

Era berean, saguzarren kromosometan haien DNAko akats edo malformazioak konpontzeko geneak identifikatu zituzten. "Gen horiek izan daitezke bila gabiltzan gakoak". Gen horiek, gainera, "saguzarren gaitasun inmunologiko handiaren erantzuleak izan daitezke". Izan ere, saguzarren beste ezaugarri esanguratsu bat da horiek gaixotasunen aurrean dituzten erantzun eraginkorrak. "Ez dira ia sekula gaixotasunen ondorioz hiltzen, eta litekeena da gene horiek izatea horretarako arrazoia, gaixotasunak eragiten dituen kalteak konpontzeko ahalmena baitute".

Hala ere, "oraindik misterio asko daude argitzeko". Hori dela eta, Emma Teeling Bat 1K ekimenaren inguruan mintzatu da. "Plataforma honen helburua saguzarren 1.300 espezieen genoma sekuentziak dokumentatzea da, informazio horrek gizaki eta beste animaliengan sekulako aplikazioak izan ditzakeelako". Horretarako, ordea, "ikerlarien, boluntarioen, ikasleen eta interesa duen edonorren laguntza behar da". Berak argi dauka merezi duela: "Saguzarretan eta genoman dago etorkizuna", esan du.

Temas

Euskera

Fotos

Vídeos