«Tokiko aktibazioak nabarmenki eragiten du euskararen erabileran»

Ezkerretik eskuinera, Pello Jauregi, Garbiñe Mendizabal eta Jon Antxordoki./GFA
Ezkerretik eskuinera, Pello Jauregi, Garbiñe Mendizabal eta Jon Antxordoki. / GFA

Lasarte-Oriako Baietz 40 egun euskaraz Herri erronkaren inguruan egindako ikerketak erakutsi du aktibazio kanpaina hark euskararen erabilera 21,4 igotzea ahalbidetu zuela

N. AZURMENDI

2016ko urrian Lasarte-Oriak Baietz 40 egun euskaraz Herri erronkari ekin zionerako, baziren antzeko esperientziak beste herri eta auzo batzuetan. Aurretik ibilitakoengandik ikasteaz gain, asko landu zuten egitasmoa ikuspegi teorikotik, eta alde praktikotik ere ondo prestatu zituzten horrelako ekimen batek behar dituen elementu guztiak. Hasieratik baliatu zuten esperientzia, gainera, orain arte horrelako aktibazio prozesu baten inguruan burutu den ikerketa zabalena egiteko.

Euskal Herriko Unibertsitateko Hezkuntza, Filosofia eta Antropologia fakultateko irakasle Pello Jauregi Etxaniz arduratu da ikerketaz, eta beraxek aurkeztu ditu horren emaitzak, 'Irten armairutik!' izenburua duen liburu batean bildu direnak, Garbiñe Mendizabal Hizkuntza Berdintasuneko foru zuzendariarekin eta Jon Antxordoki Lasarte-Oriako Euskara zinegotziarekin batera. Liburuaren paperezko bertsioak Lasarte-Oriako udaletxean daude eskuragarri, eta on line ere lor dezake edonork helbide honetan. Esperientzia, hain zuzen, aldi berean izan zen "ekintza urratzailea eta ikerketa",

Datu esanguratsuenak, alde kuantitaboari dagokionez, honakoak dira: 16 urtetik gorako herritarren %12,4k eman zuten izena 'Irten armairutik' erronkan (%33 euskaldunen kasuan); guztira, ia 2.000 pertsona ziren, 970 belarriprest eta 975 ahobizi (horiek denak uneren batean belarriprest bilakatu ziren, ahobizi rolari astebetez eusten baitzion bakoitzak). Esperientziak iraun zuen bitartean, urriaren 23tik abenduaren 3ra, euskaldunen artean euskararen erabilera %21,4 handitu zen. Esan beharra dago hazkunde hori, %62,4tik %83,8ra, erronkak iraun zuen bitartean iraun zuen bitartean gertatu zela. Amaitu eta hiru hilabetera egindako neurketak ere emaitza onak ekarri zituen, %81,3k jarraitzen baitzuen euskaraz hitz egiten; bigarren neurketan baino %2,6 gutxiagok, baina hasieran baino %18, gehiagok. Geroztik ez da azterketarik egin, baina orduan sortu ziren harreman linguistiko berri askok bere horretan iraun dute Antxordokiren ustez, eta orduan baino gehiago dira beraien artean euskaraz hitz egiten duten lasarte-oriarrak.

"Ikerketak nahiko argi erakusten digu tokiko aktibazioan oinarritutako egitasmoek eguneroko hizkuntza ohituretan eragiten lagundu dezaketela" GARBIÑE MENDIZABAL, HIZKUNTZA BERDINTASUNEKO FORU ZUZENDARIA

Liburuak 2016ko urriaren 22 eta 23an egin zen Euskararen Maratoiaren eta horren ondotik abiatu zen 40 eguneko erronkaren xehetasunak jasotzen ditu: testuingurua, ezaugarriak, diseinua, ikerketa eta ondorioak, besteak beste. Garbiñe Mendizabalek azaldu duen bezala, Euskal Herri osoko herri eta herritar askoren parte-hartzea izango duen Euskaraldia lehen urratsak egiten ari den honetan, "biziki interesgarriak" dira "ikerketak eskaintzen dizkigun datu esanguratsuak. Izan ere, EHUk Lasarte-Orian egindako ikerketak nahiko argi erakusten digu tokiko aktibazioan oinarritutako egitasmoek, herritarren partaidetza bultzatu eta euskal hiztunen ahalduntzea modu partekatuan garatzen duten dinamikek, eguneroko hizkuntza ohituretan eragiten lagundu dezaketela", adierazi du Mendizabalek.

Mendizabalek gogoratu du argitalpenak baduela aurrekari moduko bat, Foru Aldundiak berak Bagara euskaltzaleen elkartearekin batera kaleratu zuen 'Nola egin dute? Hizkuntza ohituretan eragiteko esperientzien bilduma' argitalpen bikoitza. Lan horretan ere hizkuntza ohituretan eragiteko esperientziak bildu eta aztertu zituzten. "Bi lanek erakutsi dute metodologia argi bat asmatu dugula, eta tresna egokia dela, ez bakarrik Euskal Herrian, baizik eta mundu osoan ", esan du Mendizabalek.

Jon Antxordoki zinegotzia "harro eta pozik" agertu da herrian egindako lanarekin. "Egindako herri-erronka ariketa pedagogiko sozial handi bat izan zen Lasarte-Orian eta jarraitu ere pedagogia gehiago egiten jarraitu beharko dugu, hizkuntza-ohituren aldaketaren bide horretan aurrera jarraitu nahi baldin badugu. Liburuaren aurkezpenarekin beste salto txiki bat egin dugu”, azaldu du Jon Antxordokik.

Bi figura osagarri

Ikuspegi kuantitabotik zein kualitatibotik, arrakastatsua izan zen esperientzia denen ustez, eta arrastaren gakoak izan ziren, Pello Jauregiren hitzetan, "diseinuan asmatu izana, 'ahobizi' eta 'belarriprest' bi figura horiekin; ideia modu grafiko eta errazean zabaldu izanak eta mezuari emandako babesa".

Izan ere, "euskara erabiltzea ez da borondate kontua soilik, baldintza sozial egokiak sortu behar dira hori naturala izan dadin", eta aurreneko baldintza da euskaraz hitz egingo duen edo euskaraz hitz egitea eragotziko ez duen solaskideak izatea. Hizkuntza gaitasunaren arabera ezarritako bi tipologia horiek bereiztea, eta bi txapa desberdinen bitartez identifikatzea, guztiz lagungarria izan zen Jauregiren ustez. "Gutxieneko baldintzak ordezkatzen dituzten figura horiek", hain zuzen, asko erraztu zieten euskaldunei 'armairutik ateratzea'; hau da "gaztelaniazko hizkuntza ohituretatik ateratzea eta hizkuntza portaera euskarara ekartzea". Ezagunen aurrean dagoenean, euskaldunak badaki nori egin euskaraz eta nori ez. Ezezagunen artean, ordea, lehenengo hitza euskaraz egitea arrisku bat hartzea da. Eta belarriprestek garrantzi handiko rola dute harreman horretan. "Txaparen bidez adierazten dute ulertzen dutela, eta jarrera ona dutela. Esaten dute 'egizadu euskaraz; nik agian gaztelaniaz erantzungo dizut, baina zuk euskaraz jarraitu ahal izango duzu".

Txapa, alde horretatik, "oso gako interesgarria" izan zen "identifikazio sozialerako", eta "aitzakia eman zion lokartua zegoenari taldearen babesean, sortu den 'gu' oso ikusgarri horren barruan, euskara gehiago erabiltzeko". Baita elebiko elkarrizketetan ere. Horrelakoetan "badago deserosotasuna, baina hori gainditu eta eutsi egin behar zaio", nabarmendu du Jauregik. Hori da hain zuzen Lasarte-Orian horren ondo funzionatu zuen "pedagogia soziala", Euskaldiarekin segida izango duena.

Temas

Euskera

Contenido Patrocinado

Fotos

Vídeos