«Urte askotako poemak ekarri ditut bilduma honetara»

Denis Itxaso, Juanjo Olasagarre eta Tere Irastortza./USOZ
Denis Itxaso, Juanjo Olasagarre eta Tere Irastortza. / USOZ

«Gizon egin baten ahotsa» agertzen da Juanjo Olasagarreri Xabier Lete saria eman dion 'Hemen' lanak

FELIX IBARGUTXI

Juanjo Olasagarrek (Arbizu, 1963) irabazi du laugarren Xabier Lete Poesia Saria, 'Hemen' bildumari esker. Antolatzailea, Gipuzkoako Foru Aldundia, pozik agertu da partaidetzat handia izan delako, inoizko handiena. 31 lan aurkeztu dira, aurreko edizioan 19 aurkeztu zirelarik.

Sarituak Jose Ramon Andaren eskultura bat jaso du eta 12.000 euro. «Poesian espezializatutako argitaletxe batean» plazaratuko da emaitza, atzoko aurkezpenean adierazi zutenez. Sariketaren lehen urtean Karlos Linazasoro gertatu zen garaile, eta hurrengoetan Luis Garde eta Asier Serrano.

Epaimahaian lagun hauek jardun dira: Igor Estankona, Joxerra Garzia, Tere Irastortza, Itxaro Borda eta Lourdes Otaegi. Hiru finalista hautatu zituzten: sarituaz gain, 'Hegodun poemak' eta 'Urtaroak eta zeinuak'. Irastortzak atzokoan esan zuenez, «poz handia» sentitu zuten sobrea zabaldu eta egilearen izena jakitean. Kontuan izan behar da ibilbide luzeko idazlea dela Olasagarre. Hiru olerki-liburu ditu plazaratuak –'Ezinezko maletak' (1991), 'Bizi puskak' (1996) eta 'Puskak biziz' (2000)– eta baditu hiru nobela, antzezlan bat eta 'Mandelaren Afrika' kronika-liburua ere. Gainera, Auden eta Larkinen olerkiak euskaratu ditu.

«Gizon egin baten ahotsa» agertzen da saritutako lan honetan, atzokoan Tere Irastortzak adierazi zuenez. Epaimahaiaren bozeramaileak hau erantsi zuen: «Poema bilduma anitza da formen aldetik, irudien eta gaien ikuspegitik. Gizon egin baten bizitzaren pusketatik sortzen den hausnarketa batzuetan lirikoak eta besteetan petralak datoz bilduma honek. Gainera, autoironia handia dago, ni inpresionatu ninduena. Baita ere, azpimarratzekoak dira urbanotasuna, naturarekiko atxikimendu mikatza, norberarekiko arroztasuna, itzuleran beti norabait iristea, maitasuna, ez-maitasuna, bulkada homoerotikoak, hausnarketa filosofikoak...».

Juanjo Olasagarrek adierazi zuenez, «urte askotako poemak ekarri ditut bilduma honetara, ez dakit bilduma batua izango den».

Atzoko ekitaldia aprobetxatu zuen «adierazpen askatasunaren aldeko aldarria» egiteko. «Guk olerkariok errimak bilatzen ditugu, eta gogoratu naiz nola dagoen rapero batzuen bideoa, non entzuten den 'borbones ladrones', eta proposatzen dut itzulpen hau, errima duena: 'borboiak ohoinak'». Halaber, gogorarazi zuen itxitako bi egunkarirentzat egin izan zituela kolaborazioak: Egin eta Euskaldunon Egunkariarentzat.

Berak hamaika bat urte zituela ikusi zuen aurreneko aldiz Xabier Lete. «Arbizun izan zen, nire herrian. Sanjoanak ziren eta Benito Lertxundi, Lurdes Iriondo eta Xabier Letek jardun zuten; Ez Dok Amairuren garaia izango zela pentsatzen dut. Mahai baten gainean kantatu zuten. Oso ongi ulertu ez nuen zerbait izan zen, euskara ere bainuen oso ongi ulertzen»,

Gero, ondorengo urteetan «azkar-azkar» hasi omen zen liburu guztiak irakurri nahian, eta egun batean Xabier Leteren 'Bigarren poema liburua'-ren egin zuen topo. «Han zera aurkitu nuen, Arbizuko neska bati eskainitako poema. Donostiako tabernaren batean kafesneak zerbi-tzatzen zizkion neska omen zen. Guztiz hunkitu ninduen olerki horrek».

'Habanera'-rekiko obsesioa

Ondoren, Euskaldunon Egunkariatik deitu zioten zutabeak egin zitzan, eta baiezkoa eman. «Garai hartan, Leteren 'Habanera' obsesiboki entzuten nuen. Hango 'Antillak zintzilik daude argazkien paretetan' esaerak ematen zidan atentzioa, hasteko ez baitzuen 'paretetako argazkietan' esaten. Poema horretan badago garai bateko Euskal Herriaren definizio ikaragarri bat, krudel bat. Halaxe, zutabe bat idatzi nuen gai horri buruz, eta handik urteetara berreskuratu nahi izan nuen. Deitu nien Berriakoei, baina esan zidaten Egunkariako materialak berriro eskuratzeko zailtasunak zituztela».

Olasagarrek askotan entzun omen zuen XabierLetek Antton Valverderekin ateratako Txirritari buruzko disko bikoitz hura ere. Han, berriz, ijitoei buruzko bertso batzuetako 'lasto-pretesto' adjektiboak eman zion atentzioa. Hau zen pasartea:

Beren asto ta zakur eta ume

dabiltza juan-etorriyan,

emakumiak lasto-pretesto

kasikan larru gerriyan.

Azkeneko aldiz 2009an ikusi omen zuen Lete. «Iruñean izan zen, poesia errezitaldi hunkigarri batean, bere 'Egunsentiaren esku izoztuak' liburuko poemak irakurri zituelarik. Iruditu zitzaidan berak bazekiela heriotza nahiko hurbil zuela. Ni ez naiz sinestuna, baina gero eta gehiago interesatzen zait Letek heriotzarekiko zeukan ikuspegi hori, nahiz eta ez dudan konpartitzen».

Gipuzkoako Foru Aldundiko Kultura Departamenduak antolatzen du Xabier Lete Poesia Saria. Atzoko ekitaldian, Denis Itxaso diputatuak gogorarazi zuen Leteren poesiak «esanahi berezia» izan duela euskaldun askorentzat. «Letek beti mantendu izan zuen askatasuna, amodioa eta adiskidetasuna bezalako balioekiko interesa, balioetan oinarritutako euskal identitatea sortuz», esan zuen.

Temas

Euskera

Contenido Patrocinado

Fotos

Vídeos