Harresien kontra, etorkinen alde

Eskarmentu handiko poeta da Luis Garde./PEDRO MARTINEZ
Eskarmentu handiko poeta da Luis Garde. / PEDRO MARTINEZ

'Barbaroak baratzean' olerki-bilduma plazaratu du Luis Gardek, eta liburu honekin estreinatu da Balea Zuria argitaletxe berria

FELIX IBARGUTXI

Luis Gardek 'Barbaroak baratzean' olerki-bilduma plazaratu du Balea Zuria argitaletxearen bidez. Hain zuzen ere, obra honekin hasi du bere bidea lau olerkarik–Aritz Gorrotxategi, Felipe Juaristi, Juan Ramon Makuso eta Pello Otxotekok– sortutako etxe honek. Arrotzei buruzko liburua da, etorkinei buruzkoa, xenofobiaren gainekoa.

Garde eskarmentu handiko poeta da. 2004an atera zuen lehenbiziko liburua, BBK-Euskaltzaindia Saria irabazitako 'Oihan nabarra'. Harrezkero beste zazpi bilduma plazaratu ditu, azkena 2104ko 'Eremuen berkalifikatzea', Xabier Lete sariketan garaile gertatutakoa.

Balea Zuria argitaletxeko sortzaileek Garderengana jo zuten eta lan berriren bat argitara ematea proposatu. Gardek segituan eman zuen baietza. "Baietz esan nienean, orduan banituen olerki batzuk eginak, baina ilunak ziren, ez zihoazen inora. Haiek baztertu eta segituan hasi nintzen lanean", adierazi du Gardek aurkezpen-ekitaldian.

"Denok gara inoren barbaro"

"Ahots poetikoa zein izango zen segituan erabaki nuen. Zailena hori izaten da. Beste liburu batzuk baino sinbolistagoa atera zait. Gustatzen zait istorioak kontatzea, poesia narratiboa egitea, baina oraingoan ez neukan poema bakoitzean istorio bat kontatzeko asmorik. Beharbada, 'Ehiztariaren isilaldia' eleberria kaleratu berri nuelako".

Harresiarena liburuan behin eta berriz agertzen den sinboloa da. "Batzuetan 'uresia' aipatzen dut, beste batzuetan 'hitzesia'. Gure gizartearen metafora da, gizartea gero eta harresituagoa ikusten dut, are gehiago Trumpek hauteskundeak irabazi eta gero. Harresia izan liteke fisikoa, etorkinek igo behar dutena, eta izan liteke identitateari lotutakoa. Hala ere, 'identitate' hitza ez zait gehiegi gustatzen, nahiago dut 'nortasun' edota 'izaera' esan. Gurekin ados bazaude, gutarra zara; bestela, barbaroa, arrotza. Facebook-en ere 'murrua' dago . Ez dakit zergatik aukeratu zuten hitz hori".

Sare sozialetan gaitz handi bat ikusten du olerkariak: "Gure gizarte zibilizatu eta aurreratu honetan, zer dago sareetan? Bitasun eta manikeismoa. Edo alde zaude edo kontra, ez dago ñabardurarik".

"Etorkinei paradisua eskaini diegu, eta bidaia horretan beren kultura, beren usadioak, beren memoria galtzen dute"

Bidaiarena eta itsasaldiarena dira liburuko beste bi metafora nabarmen. "Batez ere liburuko hirugarren zatian, itsasoa, ozeanoa, basamortua ditugu. Bidaian galtzen diren gauzez ari naiz. Etorkinei paradisua eskaini diegu, eta bidaia horretan beren kultura, beren usadioak, beren memoria galtzen dute. Neure gurasoek ere kultura eta erritu batzuk galdu zituzten hirira, Iruñera joatean", gaineratu du. Luis Garderen aita Lizarra aldekoa zen, ama Zornotzakoa, "eta etsaiaren hiriburura, gerrako irabazleen hiriburura joan ziren bizi izatera".

Izenburuaz eta bertan agertzen den 'barbaro' hitzari buruz honela mintzatu da: "Denok gara inoren barbaro. Batzuentzat, 'barbaro' eta 'katalan' sinonimo dira, edo 'barbaro' eta 'espainiar'. Zuk aukeratzen duzu batzuetan barbaroa, beste batzuetan barbarotzat zaituzte, adibidez euskaraz idazten duzulako. Liburuko izenburuan onomatopeia bat dago –bar-bar– indarra daukana. Eta baratzea gure etxea da, gure mundutxoa, gure ondasunak".

Ez omen du salakaetazko liburua egin nahi izan. "Idazleak errealitatea deskribatzen badu, nahikoa da. Saiatu naiz demagogo ez izaten, ez dut esaten nor den gaiztoa eta nor ona".

Urtean hiru titulu

Argitaletxearen sortzaileek talde moduan jardun izan dute aspalditik. Badira hamar urte 'Poesia eta pentsamendua' jardunaldiak antolatzen hasi zirela, eta hasiera beretik izan dute lankide Imanol Larrinaga durangar margolaria. Beronek egin izan dizkie jardunaldietako kartelak, eta liburu honetako azalean datorren margolanaren egilea ere bera dugu. Kontrazalean datorren poemari lotutako margolana da, eta Larrinagak idatzi du eskuz poema hori. Hala ere, aurrerantzean litekeena da kontrazalean agertzen den poema idazleak berak eskuz idatzia izatea.

Poesia lehiaketa antolatu du 'Poesia eta pentsamendua'-ko laukote honek, Donostia Kulturarekin elkarlanean, eta oraindik ere aurkez daitezke lanak. Hain zuzen ere, saritzen den olerki-bilduma izango da Balea Zuria argitaletxeaten bigarren emaitza. Poetok Eusko Jaurlaritzaren diru-laguntzarik gabe ari dira editore, erakunde horrek gutxieneko katalogoa eskatzen duelako laguntzetara aurkezteko, urtean sei aleko erritmoa, alegia.

Urtean hiru titulu argitaratu nahi dituzte, poesiakoak edo saiakera literario tankerakoak.

Temas

Euskera

Fotos

Vídeos