Diario Vasco

Erdi Arora itzuli da Toti Martínez de Lezea

Batera argitaratu dituzte euskarazko eta gaztelaniazko bertsioak.
Batera argitaratu dituzte euskarazko eta gaztelaniazko bertsioak. / LUSA
  • Nafarroako Tibalt erregearen gurutzadaren garaietan girotu du 'Esne eta eztizko lurra' eleberria, abenturaz eta umorez betea eta Koro Navarrok euskaratua

Nafarroako errege ia ezustean bilakatu zen Tibalt I. Champagnekoa, bere izeneko lehena, ezagunagoa izan zen trobadore bezala balentria militarrei esker baino. Hala ere, Nafarroa baino bereago eta maiteago zuen Frantziako nobleek hala eskatuta, Inozentzio III.a aita santuak deitutako Laugarren Gurutzadaren burua hartu zuen, Lur Santua sinesgabeen eskuetatik libratzeko edo.

Ia hasi orduko porrot egin zuen gurutzada hark 'Esne eta eztizko lurra' nobela berrirako atze-ohial aproposa eskaini dio Toti Martínez de Lezeari eta, aldi berean, horren gogoko eta maite duen Erdi Arora itzultzeko parada. Helduentzak idatzitako azken eleberriak, hain zuzen, beste garai batzuetan girotu ditu: aspaldi-aspaldiko garai ilunetan 2014ko 'Enda'; atzo goizean, nolabait esateko, idazlea eta irakurleak Gerra Zibilaren ondorio gogorretan murgildu zituen 'Isilpean gordea' nobela iaz.

«Dibertitzeko gogoa neukan», esan du ostiral honetan Erein etxeko editore Inazio Mujika Iraola alboan zuela egin duen aurkezpenean. Eta idazlea ez ezik, Martínez de Lezeak dituen milaka irakurleak ere dibertituko dira Ianitz Ruiz gazte nafarraren gorabeherekin, euskarara Koro Navarrok ekarri duen eleberriak (aldi berean argitaratu eta aurkeztu dira alegia 'Esne eta eztizko lurra' eta 'Tierra de leche y miel') idazle arabarraren arrakasta handien osagai guztiak baititu: abentura, umorea, amodio ukituak...

Erlikia trafikatzaileak

Kontakizuna 1238ko udaberrian abiatzen da, gaur egun Araba den baina orduko hartan Nafarroako Erresumaren zati zen Antoñana herrian. Bertakoa da Ianitz Ruiz, diru-sarrera osagarriak dituen alargun baten besoetan -bosgarren aginduaren kontrako bekatuan, alegia- aurkitu duten gaztea. Bekatu ikaragarriari dagokion penitentzia jarri diote: hamar zigorkada eta eskumikua. Zigorra saihesteko aukera eskaintzen diote, ordea, eskuzabaltasunez. Erromes joanda Santa Pia agurgarriaren erlikia bat herrira ekartzen badu, zorra kitatuko du.

Eta horrela abiatzen da Ianitz gurutzatua Lur Santurantz, beharrak eraginda, eta ez fedeak, ditxosozko erlikiaren bila. Gurutzadaren porrot goiztiarraren ondorioz, santua auskalo baina ezezaguna eta arrotza ziur den lurrean geldituko dira, bakarrik eta ezer gabe, Ianitz eta bera bezalako beste zenbait. Ez dute etxera itzultzeko dirurik, ezta bizimodua ateratzeko modu argirik ere, ez dituzte ezagutzen ez hizkuntza, ez usadioak... Eta, gainera, Santa Piaren erlikiaren bat aurkitu behar du, herrira itzuli eta libre gelditu nahi badu. Horrelako ataka, Toti Martínez de Lezearen eskuetan, urre gorrizkoa da, eta biziraun ahal izateko erlikia trafikatzaile bilakatuko diren pikaro haien abenturak ziztu batean daramate irakurlea Koro Navarrok ohiko bikaintasunez itzuli duen 314 orrialdeko liburuan barrena.

Gauzak uste baino gutxiago aldatu direla erakusteko ere balio izan dio lanak Martínez de Lezeari. Hain zuzen ere, «europarrak ez ziren Lur Santura joan inor salbatzera edo libratzera, lapurtzera joan ziren, beti egin izan duten eta egiten duten bezala».

Temas

Recibe nuestras newsletters en tu email

Apúntate