Diario Vasco

Bigarren aroko BertsoJazzakustekabeko ederra izan du: Egañaren saioa dezimatan

Jon Maia kantuan, Amaiur Cajaraville eta Hasier Oleaga.
Jon Maia kantuan, Amaiur Cajaraville eta Hasier Oleaga. / UNANUE
  • Bixente Martinezek gidaturiko musikariak eta lau bertsolariak ondo uztartu ziren herenegun Viktoria Eugenian

Aho-zapore ona utzi zuen herenegungo BertsoJazzak. Bertsolariek lan bikoitza izan zuten –ohiko moduan inprobisatu eta gainera aldameneko musikariei erreparatu– baina oso ongi atera ziren atakatik. Izan zen une bereziki harrigarri bat, Andoni Egañak dezimatan jardun zuenean maitasunaren koloreei buruz –arroxa, berdea, beltza–, eta zarauztarrak orduan deklamatu egin zuen, atzean doinu mehe-leun batzuk besterik entzuten ez zirelarik.

Bertsoa kantatua izaten da, eta tartean musika-tresnarik ez dela. Hala dio tradizioak. Herenegun, berriz, lau bertsolari eta bost musikari elkartu ziren, bertsolariek kantatu egin zuten, baina hala ere ez ziren kantari bihurtu. Eutsi egin zioten beren autonomiari.

Bertsolariak Andoni Egaña, Beñat Gaztelumendi, Miren Amuriza eta Jon Maia izan ziren, eta musikariak, berriz, hauek: Bixente Martinez (gitarra), Amaiur Cajaraville (kontrabaxua), Hasier Oleaga (bateria), Julen Izarra (saxoa) eta Xabier Zeberio (biolina).

Bertsolariek inprobisatu egin behar izan zuten, gai jartzen Unai Elizasu jardun zelarik. Hain zuzen ere, Elizasu izan zen BertsoJazza asmatu zuena, lehenengo saioa orain dela zortzi urte egin zelarik, orduan ere DonostiakoJazzaldiaren barruan. Bestelako formatu berri batzuen sortzaile ere izan da Elizasu, hala nola ‘Errimak oinetan’, ‘Barkatu’, ‘Erregea eta bufoia’ eta ‘Bertsolaria bere bakardadean’.

Bi bertsolari berri

2008ko hartan, Andoni Egaña, Jon Maia, Amets Arzallus eta Maialen Lujanbio jardun ziren. Bigarren edizio honetan, Gaztelumendi eta Miren Amurizak hartu dute Arzallus eta Lujanbioren tokia, beraz. Pentsatzekoa da Egaña eta Maia besteak baino lasaiago arituko zirela, ondo baino hobeto baitzekiten zer lan-klase etorriko zitzaien.

Musikariei dagokienez, bai 2008an bai herenegun, Bixente Martinez jardun zen zuzendari-lanean. Ondo ezagunak ditu aldameneko musikari horiek; bai Bixente Martinez bai Xabier Zeberio Oskorrin jardundakoak dira, eta Martinez hasiera beretik, gainera. Martinez, Cajaraville eta Oleaga elkarrekin ari dira Igelaren Bandan, eta hain zuzen iaz ‘Debalde festa’ diskoa plazaratu zuen hirukoteak, non bertso-doinuak bertsionatu baitzituen.

Bixente Martinezek atzo adierazi duenez, herenegungo doinuak bertsolariek aukeratutakoak izan ziren. Bilerak egin ziren orain hilabete batzuk doinuak adosteko. «Ez da lan erraza izan. Pasa den astean bi entsegu egin genituen eta aurretik soluzionatua genuen erronka bat berezia: lau bertsolariak batera aritu behar zirenetarako doinu egokiak topatzea. Tonalitate desberdinak erabiltzen dituzte gizonezkoek eta emakumeek, eta jendaurreko saioan ikusi zen Miren Amurizak muga-mugan jardun behar izan zuela zenbaitetan».

Jaialdia hasi zenean, Unai Elizasuk ere jakinarazi zien bertaratutakoei: «Zeozer prestatu dugu. Gaiak ezezagunak izango dituzte bertsolariek, eta melodiak jakinak».

Hasierako agurretarako, Xabier Amurizaren doinua hautatu zuten bertsolariek, ‘Agur sagar beltzaran’ hain zuzen ere. Bukaerako agurretarako, berriz, Oskorriren ‘Aita-semeak’, eta entzuleei lana ipini zitzaien: kantuaren hasierako hitzak –ezagun askoak– kantatzea bertsoen arteko tarteetan.

Doinu gehienak bertso-doinu aski ezagunak izan ziren. Izan zen bestelakorik ere: Miren Amurizak eta BeñatGaztelumendik, ofiziotako lan batean, Oskorriren ‘Intsumisoarena’ kantuko doinua ibili zuten. Eta bakarkako lan baterako, Amurizak Chabela Vargasen ‘Se me olvidó otra vez’ hautatu zuen, Bixente Martinezen musikari taldeak prestatutako moldaketaz baliatu zelarik.

Bertsoei dagokienez, gaiak askotarikoak izan ziren, eta hor Unai Elizasuren eskarmentua nabaritu zen. Izan zen Txirrita eta Bilintxen oroimenezko saiorik ere; jakina denez, 80 urte dira Txirrita hil zela, eta 140 Bilintxek mundu hau utzi zuela.

Jendeari atentzioa eman zion Andoni Egañak dezimatan egindako saioak. Kubako inprobisazio-moldea da dezima, hemen oso bertsolari gutxik menderatzen dutena. Gainera, errezitatuz egin zuen lana, eta hori gain-zama da. Hain zuzen ere, Kubako dezimak entzuteko aukera izan da orain egun gutxi, ‘Europa bat-batean’ nazioarteko topaketan, Donostiako Kursaalen eta baita toki ez hain formaletan ere.