Diario Vasco

Sertek San Telmorako eta Genevarako egin zituen ohialak, aurrez aurre

Erakusketa ostiral honetan aurkeztu da San Telmon.
Erakusketa ostiral honetan aurkeztu da San Telmon. / EFE
  • Bake-ituna proiektuari amaiera emango dion '1936. José María Sert eta Nazioen Liga. Optika eta diplomazia' erakusteta martxoaren 5era arte dago ikusgai

2016 urtearekin batera bukatu zen kultur hiriburutzaren ekimen handienetakoa izan da Bake-ituna proiektua, baina horri ere heldu zaio agur esateko ordua. Donostia 2016 Europako Kultur Hiriburuak, San Telmo Museoarekin elkarlanean, '1936. José María Sert eta Nazioen Liga. Optika eta diplomazia' erakusketarekin emango dio amaiera alegia proiektuari. Salamancako Unibertsitatean ikusgai egon ondoren iritsi da erakusketa Donostiara, ia hogei herritan laginen bat izan duen proiektuaren azken lerroak idazteko.

Martxoaren 5era arte San Telmo Museoko Etxeberritarren kaperan ikusgai egongo den erakusketan aurrez aurre egongo dira José María Sertek 1936an Nazioen Ligaren Genevako egoitzarako egin zituen horma-oihalen bozetoak, margolariaren dokumentuak eta argazkiak, eta San Telmo Museorako egin zituen gipuzkoarrei buruzko 11 oihalak.

Erakusketa osatzen duten 17 oihalek, guztira, 780 metro koadroko azalera betetzen dituzte. Elegiak dira guztiak ere, euskal herritarren lanari eta lorpen zibilei oles egiten dietenak, bereziki, Gipuzkoako Historia kontuan hartuta, eta arrantzako, itsasgintzako, metalurgiako, erlijioko eta askatasunari buruzko irudiak dituzte. Lan horietan, borrokan ari den herri garailearen ideia garatu zuen, askotariko sinboloak erabiliz, eta geroko artelanetan ere baliatu zituen sinbolo horiek. Artelan horietako batzuen bozetoak erakusketa honetan bertan daude ikusgai. Patricia Molinsek komisariatutako erakusketak artistaren hainbat etapatako obrak biltzen ditu, Parisetik, Madriletik eta Bartzelonatik ekarrita. Horrenbestez, Salamancan ikusgai egondako lanez gain, Kataluniako Museu Nacional d'Arteko bost obra eta bilduma partikular bateko beste bat ikusi ahal izango dira.

Nazioen Liga

Genevan egindako lana baino lehen, Sertek New Yorkeko Rockefeller Center eraikineko muralak egin berri zituen, Diego Rivera mexikarrak egindakoak ordeztuz. Mural horiek funtsezko aldaketa ekarri zuten haren lanean, eta irudi titanikoei eman zien protagonismoa.

Salvador de Madariagaren bitartez, Nazioen Ligak Genevan zeukan Jauregiko bilkura-areto nagusia apaintzeaz arduratu zen Sert (1935-36), eta hainbat alegoria irudikatu zituen han: gerra eta bakea, gizateriaren aurrerapena, justizia eta nazioarteko zuzenbidea. Espainiako XVII. mendeko zuzenbideak nazioarteko zuzenbideari egindako ekarpena zen gai ofiziala, Francisco de Vitoriak eta Salamancako Unibertsitateko beste irakasle batzuek gorpuztuta. Nazioen Ligaren egoitzako sabaiak, haren aurkezpenean Espainiako ordezkariak azaldutakoaren arabera, Ossorio y Gallardo erakusten zuen, XVII. mendeko teologoen eta juristen jenioa, bai eta, gerra saihestearren, itunaren bidez bakea segurtatzeko egin zuen ahalegina ere.

Paradoxikoki, Espainiako gerra zibila lehertu zen garaian inauguratu zuten Francisco de Vitoria aretoa. Bi aldeek tirabirak izan zituzten Nazioen Ligarekin; frankistek gaizkiaren pertsonifikazioa ikusten zuten Ligan, eta errepublikanoek, berriz, ez zuten erdietsi gobernu legitimoaren kontrako esku-hartze atzerritarra egon zela onartzerik. Patricia Molins komisarioaren esanetan, «Sert Espainiako enbaxadako agregatu diplomatikoa izan zen Parisen, bere bizilekuan, baina errepublikazaleek Vic-eko katedrala erre zutenean (Serten obra nagusia), matxino frankistak modu aktiboan babesteari ekin zion Sertek, eta haien margolari ofizial bihurtu zen ia». Gaineratzen duenez, «Frantziako intelektualek frankistak babesteko eginiko gutuna bultzatu zuen; Santa Teresari buruzko horma-irudi handi bat margotu zuen Parisko 1937ko Nazioarteko Erakusketaren Vatikanoaren Pabiloian; Espainiako arte-ondarea salbatzen lagundu zuen; frantsesen esku zeuden Elxeko Dama eta beste artelan batzuk itzul zitzaten erdietsi zuen; Unibertsitate Konplutentserako horma-irudi bat proiektatu zuen, bai eta Toledoko Alkazarrerako kripta bat ere».

«Tiépolo edo Goya barnean hartzen zuen saga baten azken dekoratzailea izan zela nabarmendu badute ere, egia esateko, argazkiok abangoardiako teknikak bere egiten jakin zuen artista konplexua erakusten dute», adierazi du Molinsek.

Temas

Recibe nuestras newsletters en tu email

Apúntate