Diario Vasco

Liburu digitalek eragin zuten 2015ean euskal liburugintzaren hazkundea

Haurrei zuzendutako liburuak 2015eko Durangoko Azokan.
Haurrei zuzendutako liburuak 2015eko Durangoko Azokan. / MORQUECHO
  • Joan Mari Torrealdaik 50. urtez egin duen azterketak erakutsi du, besteak beste, pisua galtzen jarraitzen dutela literatur liburuek

Joan Mari Torrealdai soziologo eta kazetaria euskal liburugintzaren kontularia ere bada nolabait 1976 urteaz geroztik, urte hartan hasi baitzen liburu emaitza aztertzen. 50. urtez aztertu zuen beraz iaz aurreko urteko uzta, 2015ekoa, eta 'Jakin' azdizkariaren urteko azken zenbakian aurkeztu du, 217.ean.

2015eko ekoizpenak, Joan Mari Torrealdairen bilketan, 2.353 liburu eman zituen. Horrek esan nahi du 2015ean 2014an baino 189 titulu gehiago argitaratu zirela. Ez dira datu txarrak aurreko urteetakoekin alderatzen badira. 2013an, esaterako, 1.833 argitaratu ziren, eta 2014an, kenketa sinple batek erakusten duen bezala, 2.164.

2015eko uztak ekarri zituen 2.353 liburu horiekin esan liteke krisiaren aurreko urteetako kopuruetara itzultzen ari dela produkzioa. 2005ean, hain zuzen, 2.597 liburu argitaratu ziren, eta harrezkeroztik beheranzko joera izan da nagusi.

%26, digitala

Gauzak ez dira, ordea, kenketak edo batuketak bezain sinpleak, eta aldaketa ez da soilik aritmetikoa. «Hazkunde handiena ez du izan paperezko liburuak, analogikoak, digitalak baizik: digitala 104 titulutan hazi da, eta analogikoa 85tan bakarrik». Aldaketaren munta eta abiaduraz jabetzeko, honatx datu argigarria: 2013an 1.667 liburu analogiko eta 183 digital argitaratu ziren; 2015ean 1.730 analogiko eta 623 digital. Orain bi urte, beraz, produkzioaren laurdena izan zen digitala.

Euskarria edozein dela ere, gora egin dute nobedadeek eta itzulpenek, eta behera berrargitalpenek. Kezkatu egiten du berrargitalpenen moteltzeak Joan Mari Torrealdai, eta 'Jakin'-eko artikuluan zehazten ditu kezka horren arrazoiak.

Gaika, ezinbestean erosi behar den liburu 'praktikoak' jarraitzen du izaten jaun eta jabe, hezkuntzari lotuak, guztizkoaren %42 baitira. Askotan eskolarekin lotuta dauden haur eta gazteentzako liburuak daude bigarren postuan, ia %25arekin. Hamar liburutik ia zazpi, beraz, sektore horrentzat ekoizten dira. Urrun gelditzen dira giza eta gizarte zientziak (%13, 307 titulu) eta helduen literatura (%12, 283 titulu), 2014ko salbuespenarekin urterik urte beheraka doana. Alor horretan, generoka eleberria eta ipuina dira nagusi (%62,2). Aldizkarian argitara emandako artikuluan zehatz-mehatz aztertzen ditu edizioaren arlo denak, eta honako esaten du literatura liburuez: «Literatura liburuak behera egin du; ez da gainbebera; baina bai eroria. Unitate batzuk galdu ditu, orrialdeak ere bai eta bere pisua ere jaitsi da bi puntu».

Beste datu deigarri bat da bertako eta kanpoko ekoizleek produkzioan duten pisu erlatiboa. Batetik, nabarmena da ekoizle handien pisua, produkzioaren %62,9 hamar argitaletxeren arteko kontua baita. «Bada joera bat ezarian-ezarian ezartzen ari dena, eta handitzen. Kanpoko ekoizleen esku hartzeaz ari naiz», idatzi du Torrealdaik. Izan ere, gero eta pisu handiagoa dute kanpoko ekoizleek. 2015an, erdiz erdi zeuden kanpokoak eta bertakoak; 2015ean, berriz, sei ziren kanpokokoak eta lau bertakoak.

'Jakin' aldizkariko artikuluan zehatz-mehatz landu ditu Joan Mari Torrealdaik aipatu gaiak eta beste zenbait. 'Euskal kultura 2016' izenburupean, Garbiñe Ubeda, Ignazio Aiestaran eta beste hainbaten artikuluak bildu dituzte, zuzendariaren hitzekin eta 'Iritsi izana irismenaren izenean zigortzen denean' adierazpenarekin batera.

Recibe nuestras newsletters en tu email

Apúntate