Diario Vasco

«Idaztea eta konposatzea antzeko lanak dira niretzat»

«Idaztea eta konposatzea antzeko lanak dira niretzat»
/ MIKEL FRAILE
  • Kutxa Kultur Klubean ariko da larunbat honetan Xabier Montoia, Tabakaleran, Izar&Stars ziklo barruan, beste kantari batzuen abestiak bertsionatuz

Tabakaleran, 20:00etan hasita, Izar&Stars ziklo barruan, bere gustuko kantari batzuen bertsioak eskainiko ditu larunbat honetan Xabier Montoiak. Aldamenean Ibon Rodriguez (piano eta gitarra) eta Itziar Lertxundi (txelo eta pianoa) izango ditu.

Xabier Montoiak (Gasteiz, 1955) hiru hamarkada eta erdi egin ditu musikagintzan. 1981ean Hertzainak taldearen sortzaileetako bat izan zen, eta handik laster M-ak jarri zuen abian Kaki Arkarazorekin batera. Gero bakarbako ibilbideari ekin zion eta diskoak eta literatur liburuak tartekatu izan ditu.

Esana duzu Maria del Mar Bonet, Caetano Veloso eta Gino Paoliren zenbait kanta kantatuko dituzula, besteak beste. Hirurak aspaldikoak. Pentsatzen dut urte askotan zehar izan dituzula gustuko, obra osoagatik baino gehiago kanta jakin batzuengatik. Zergatik egin zaizkizu gustagarri?

Ezagutu nuen lehendabizikoa Maria del Mar Bonet izan zen, gaztetan. Caetano Veloso geroago etorri zen, eta hura ere aspaldi. Gino Paoli, berriz, duela hiruzpalau urte ezagutu nuen halabeharrez, baina harrezkero sarritan entzun dut. Hiruron kantuek, bereziki haien doinuek liluratu naute, gozotasun eta malenkonia horiek.

'No english, please' du izenburu zure emanaldiak. Ironiko xamarra gertatzen da. Izan ere, zu aspaldi joan zinen Ingalaterrara ingelesa ikastera, eta bertako punki mugimenduarekin liluraturik itzuli zinen. Gerora ere ingelesezko makina bat abesti egingo zenituen zure. Oro har, zer harreman izan duzu ingeles hizkuntza eta kulturarekin?

Jakina, izenburu ironikoa da. Ingelesez sortutako kulturarekin, batez ere musika eta literaturarekin, aspaldiko harremana dut, harreman ezin hobea, esango nuke, hobekien ezagutzen dudana baita. Hala ere, Izar&Star egitarauan parte hartzeko konbitea jaso nuenean, ordura arte aukeratutako artisten zerrendari begiratu bat eman eta gehien-gehientsuenak ingelesez kantatzen zuten talde eta abeslariak zirela ikusi nuen. Denak ingelesez, munduan hainbeste hizkuntza eta kantaerak egonda? Harrigarria! Hortik etorri zitzaidan 'no english please' horren ideia.

Lan handia izango zen gaurko emanaldi hau prestatzea, ezta? Hainbeste autore desberdin, eta gainera bospasei hizkuntzatan aritu behar...

Bai, hala izan da, luzea eta, batzuetan, gogorra ere, baina kantuak hain dira zoragarriak...

Asko aldenduko zara jatorrizko bertsioetatik?

Ezetz esango nuke. Oro har ez. Beti bezala, kantuen alde egiten saiatu naiz, ahalik eta atarramenturik egokiena ateratzen, nireak izan edo beste edonorenak.

Eta agertokiko jarreraz zer aurreratu dezakezu? Kantari haien keinuetatik zerbait hartuko duzu?

Ez dut uste. Artista handiak dira denak eta barregarria izango litzateke, horien keinu eta moldeak imitatzen saiatuko banintz. Kantuan hainbeste urte eramanda, nire jarrera, keinu eta maniak nahiko finkatuta daude aspalditxotik, gainera.

Baietz zeure kanta berriren bat ere diskoratu gabekoren bat eskaini.

Ba bai. Oraindik grabatu ez eta beharbada aurten grabatuko ditugun bi kantu emango ditugu.

Azkenean argitu al duzu zalantza? Ondorengo kantuetan ere maitasuna izango duzu kantagai?

Bai, noski, baina beste hainbat kontu ere aipatuko dut kantuetan, nahiz eta maitasunarena gai mugagabea izan, mundu osoko kantugintzak argi utzi duenez.

Esan zerbait nahiko aurreratuta omen daukazun kantu bilduma horri buruz. Argi dago: ez zaizu errepikatzea batere gustatzen, auskalo zer lurraldetan barneratu zaren.

Kantuak duela lauzpabost urte egin nituen, baina hainbat arrazoi medio, ezin izan ditut orain arte grabatu, horretarako asmoa banuen ere. Soka orkestra batekin grabatu nahiko nuke, zail samarra izanagatik, batez ere autodidakta batentzat. Ikusiko.

Mursegorekin ez dakit, baina esango nuke Ibon Rodriguezekin jarraituko duzula, ezta?

Bai, Ibonekin jarraitzen dut, beti bezain gustura. Maiterekin ere oso gustura jotzen genuen, noski, baina orain Itziar Lertxundi dugu eta horrekin ere oso ondo.

Lantokitik erdi-erretiratuta zabiltza. Denbora gehiago duzularik, sortu ere gehiago sortzen ari zara? Zertarako sentitzen duzu kemen gehiago, idazteko ala konposatzeko?

Idaztea eta konposatzea, kantuak sortzea edo lan literarioak, antzeko lanak dira niretzat. Dena da idaztea, azken finean. Nik, behintzat, modu bertsuan, jarrera bertsuarekin aritzen naiz batean zein bestean. Orain astia dudanez, ordu gehiagoz aritzen naiz, baina ez lehen baino askoz gehiagoz ere. Alferkeria ere gauza handia da.

Irudipena daukat zure azken nobelarekin 'Azken afaria' irakurlea deseroso jarri nahi zenuela. Esan daiteke hori dela zure iparrorratzetako bat: istorio deserosoak eraikitzea?

Ez dut uste. Idazten hasi aurretik ez dut asmo handirik izaten. Istorio bat edo irudi bat izaten dut eta horien atzetik abiatzen naiz, zergatik edo zerk bultzatua oso ondo jakin gabe maiz. Beharbada niretzat ere deserosoak direlako atera behar ditut kolkotik.

Galdera zail bat. Esango banizu zure kantagintza oparo horretatik ale bat aukeratzeko, zein hartuko zenuke? Zergatik?

Hori bai zaila. Hala ere, bakar bat aukeratu behar dudanez, 'Galderak' aukeratuko dut, Donostian joko ditugun bi kantu berrietatik bat. Zergatik? Alaitu egiten nauelako, nik uste.

Zein izan duzu diskorik salduena? Eta libururik salduena? Baietz 'Azken afaria' izan.

Diskoa, 'Ni ez naiz Xabier Montoia'. Liburuetan, aldiz, 'Non dago Stalin?'. Bistan da ez duzula asmatu.

Azkenaldian izan al duzu asko gustatuko kontzertutik?

Bat baino gehiago, baina iaz ikusitakoetatik Helmut Lachenmannena nabarmenduko nuke. Ez nuen batere ezagutzen bere lana eta txunditu egin ninduen.

Eta hasierara joz: nola bizi duzu zure jaiolekua, Gasteiz?

Nola? Urrundik. Ez naiz sarritan hara joaten, batez ere gurasoak hil eta gero. Gaztea nintzenean, handik alde egin nahi nuen kosta ahala kosta. Orain, aldiz, sentipen nahasiak ditut jaioterriaz, hark bizi nau inoiz baino gehiago, oroimenetan nahiz ametsetan.

Temas

Recibe nuestras newsletters en tu email

Apúntate