Diario Vasco

'Gorbeialdeko memoria bizia' Juan Manuel Etxebarriaren liburuan

Andres Urrutia (Euskaltzaindia), Rodriguez Ranz (Deustuko Unibertsitatea) eta Etxebarria (egilea)
Andres Urrutia (Euskaltzaindia), Rodriguez Ranz (Deustuko Unibertsitatea) eta Etxebarria (egilea)
  • 23 herrietako 102 berriemailek emandako 450 mito eta esakune bildu ditu

'Gorbeia inguruko etno-ipuin eta esaundak' liburua aurkeztu da Deustuko Unibertsitatean, Gorbeialdean gaurdaino egin den etno-linguistika ikerlanik luze, zabal eta zorrotzena. Juan Manuel Etxebarria irakasle eta ikertzailea (Zeberio, 1948) da liburuaren egilea, eta Andres Urrutia euskaltzainburuarekin eta Jose Antonio Rodriguez Ranz-ekin (Deustuko erakunde harremanetarako errektoreorde) batera aurkeztu du lana, Unibertsitateko Garate aretoan.

Liburuaren mamia herririk herri Etxebarriak batu dituen mito eta esakuneek osatzen dute. Horiez gain, eta osagarri gisa, hiztegia, aurkibide tematikoa eta berriemaileen inguruko datuak sartu ditu zeberioarrak lan ikusgarri eta arretatsu honetan.

1975ean ekin zion bilketa lanari bizkaitarrak, Ander Manterolaren eskutik Etniker taldean sartu zenean. Gorbeialdeko mitoak batzen hasi zen garai hartan, eta 1995ean plazaratu zuen 'Gorbeia inguruko etno-ipuin eta esaundak' (Labayru) liburuan jaso zituen ordura artekoak. Gaur aurkeztu duen lana liburu haren segida da, “osoagoa eta zabalagoa”, egileak prentsaurrekoan argitu duen legez.

Honela, 'Gorbeia inguruko etno-ipuin eta esaundak II' liburuan Gorbeia aldeko 23 herritako datuak batu ditu Etxebarriak. Gehienak Bizkaiko udalerriak dira, baina badaude Arabakoak ere: Zeberio, Ubide, Otxandio, Zeanuri, Areatza, Artea, Arantzazu, Igorre, Dima, Lemoa, Bedia, Galdakao, Ugao, Zaratamo, Arrankudiaga, Laudio, Arrigorriaga, Bilbo, Basauri, Arakaldo, Orozko, Baranbio eta Zollo. 102 berriemaile edo lekukoren ahotik jaso ditu liburuko kontakizunak, guztira 450 etno-ipuin eta esaunda. “Kontakizun bakoitza zutabe bitan aurkezten da liburuan. Alde batean, etno-testu zehatza dago idatzita (hiztunak ahoskatutako moduan) eta, bestean, berau hobeto ulertzeko era ematen duen bertsioa (transkripzio etimologikoa). Modu horretara, balio etnografikoa zein linguistikoa ditu testu bakoitzak”, azpimarratu du Etxebarriak. Bertan aipatzen diren gaiak ere askotarikoak dira, mitologiatik hasita: Jentilak, lamiak, usadioak, umeen kontuak, sexua... Azken gai honekin arazoak izan dituela onartu du zeberioztarrak: “Ez dira galdera errazak gai honi buruzkoak. Eskerrak orain dela bi urte zendu zen nire amari; berak lagundu zidan galdetegia osatzen, aita alboan zuela, erabat lotsatuta”.

Zehaztasuna ere izan da Etxebarriaren helburuetako bat, azaldu duenez: “Fonetikako irakasle izan naiz urte luzez Deustuko Unibertsitatean, eta beti saiatu naiz zehaztasunera jotzen: gauzak eredu onean hartu, etorkizunari eredu finkagarri bat emateko. Joxemiel Barandiaranen aholkua jarraituz, ondo ezagutzen dudan terrenotik hasi naiz, hots, etxetik. Eta transkripzio zehatzak egin nahi izan ditut, eta horretarako erabili dut Barandiaranen beraren inkesta-moldea. Oso inportantea da berriemaileen fitxa zehatzak egitea, detailerik txikiena ere jarri behar da”.

Temas

Recibe nuestras newsletters en tu email

Apúntate