Diario Vasco

«Peiorik gabe umezurtz sentituko naiz oholtzan»

Pantxoa Carrere.
Pantxoa Carrere. / ELKAR
  • Pantxoa eta Peio bikotea desegin ostean, Pantxoa Carrere bakarkako bidea urratzen hasi da. Diskoa egin du eta azaroaren 20an Donostian ariko da

Pantxoa Carrerek (Azkaine, Lapurdi, 1948) berrogei urte eman zituen kantuan Peio Ospitalekin batera. Pantxoa eta Peiorena bikote oso estimatua izan zen, Hegoaldean Iparraldean bezainbat. Orain Pantxoak bakarkako bere lehenengo diskoa plazaratu du: 'Anaitasunean'. Erretiroa hartuta dago, garbiketako produktuen saltzaile jardun ostean. Arbonan bizi da eta ohitura osasuntsuak ditu: egunero egiten du ibilbide luze xamarra pauso bizian, eta ostiralero Larrunera igotzen.

Zuzeneko emanaldietan zenbat musikarirekin ariko zara?

Lau musikarirekin. Diskoan ahotsa eta pianoa dira osagarri nagusiak, eta zuzeneko emanaldietan diskoko piano-jotzaile berak lagunduko dit: Joseba Loinaz hondarribiarrak. Eskusoinua jotzen Iñaki Dieguez ukango dut, hau berriz Irungoa. Eta gitarra eta gitarra apala ere izanen dira oholtzan.

Kantaldiotan pianoa joko duzu edo gitarra joko?

Ez, kantatu bakarrik. Aski lan izango dut!

Urte asko egin dituzu kantuan, baina oraindik ere izango duzu urduritasun-punttu hori, ala?

Hori ez da inoiz joaten. Peiorik gabe umezurtz sentituko naiz taula gainean. Ez dakit artistak masokistak garen, baina gustatzen zait oholtzako urduritasun hori.

Peio Ospitalek esan zizunean kantagintza uztera zihoala tristura sentituko zenuen, noski. Aro baten bukaera zen.

Pena hartu dut, hori segur, baina ezin dut Peioren erabakiaren kontra joan. Berak askatasun guztia du kantagintza bukatzeko. Beharbada egunen batean beste gauzaren bat eginen dugu elkarrekin. Ez da deus hertsia.

Zure kantaldietan, oraingo ale berri hauez gain, garai bateko kantu batzuk ere emango dituzu, ezta?

-Bai, haietako batzuk ere emango ditugu. Horixe esan didate nire musikari lagunek: «Ezin zara gelditu Peiorekin kantatzen zenituen hiruzpalau abesti kantatu gabe». Hasieran ez nuen sobera nahi, baina arrazoia dute. Adibide bat emateagatik, ez dut harekin konparatu nahi, gogoratzen naiz behin Donostiako belodromora joan nintzela Simon ikustera. Garfunkelek bikotea jadanik utzia zuen, eta Simon Hego Afrikako musikari batzuekin ari zen. Bukatu zuen eta jende guztia hasi zen kantatzen Simon eta Garfunkelen kantu batzuk. Orduan, Simon berriz etorri zen agertokira, eta ordu erdi batez eman zituen lehengo kantu haietako batzuk. Ni joaten naizenean kantaldietara gustatzen zait lehengo abestiak entzutea, bestela ase gabe gelditzen naiz.

Iñaki Dieguezek protagonismo berezia izan du diskoan.

Bai, zeren eta moldaketa guztiak berak egin ditu. Kausitu du nik nahi nuen soinua. Kantu bakotxean bere sentsibilitatea ipini du.

Ezagutzen zenuen lehendik?

Bai, ni bikotean Peiorekin nenbilen garaian ere ibili zen gurekin, kasik hamar urte. Gero Cirque du Soleil delakoan ibili da hiru urtez, hasieran eskusoinua jotzen zuen, baina laster kasik zirkuko orkestrako zuzendari egin zuten. Oraingo diskoko musikari gehienak ibiliak dira Peio eta biokin.

Zure tresna gitarra izan da. Nola bizi izan duzu tresna hau? Zuretzat zer izan da?

Batez ere gaztaroan, nire lagun mina. Jaiki eta segidan hartzen nuen. Sortu ditudan musika gehienak edo denak gitarra hartuta sortu ditut. Instrumentu laketa da, sinplea, eta oso merkea. Laster egiten ahal dituzu lehenengo melodiak.

Gordetzen duzu zure lehen gitarra?

Ez, iloba bati eman nion, eta ez nezake esan zer bilakatu den gitarra hori.

Jotzaile ona al zara?

Ez! Ez naiz inoiz gitarrista on eta trebea izan. Ni umil-umila egoten naiz jendearen ondoan.

Oro har, bi ezaugarri handi izan ditu Peio eta bion kantagintzak: lirismoa edo goxotasuna, eta protesta edo aldarrikapena.

Bai, hori da. Protesta-kantak egiten ahal dira goxotasunez ere. Gai seriosak goxoki esaten ahal dira ere. Konpatiblea da. Oraingo diskoan bada denetarik: amodiozko kantak, haur baten kanta bere amari (Xalbadorren bertsoak), eta betiko gai sozialak: adibidez, langabezia, Burgoseko auzia... Hain zuzen ere, Burgoseko gertaera haiek markatu ninduten. Baina orain konturatu naiz gazteek ez dutela ezagutzen orduan gertatu zen mobilizazio hori. Horregatik eman dut ere: oroitzeko.

Nola bizi izan zenituen epaiketa haren kontrako protesta haiek?

1970ean 22 urte nituen. Gogoratzen naiz Baionan hiru manifestazio izan zirela. Lehenean jende gutxi, bigarrenean gehiago eta hirugarrenean, gero eta hurbilago zelarik epaiketako erabakia, manifestazio oso handia izan zen. Ordura arte sekula mugitu ez ziren politikari batzuk ere mugitu ziren.

Burgosko epaiketari buruzko kanta horrek Manex Pagolaren letra eta doinua ditu. Zuk askotan kantatu dituzu haren piezak.

Hura zazpi urte zaharrago da. Ezagutu nuen Uztaritzeko seminarioan, ni ikasle nintzelarik. Hark Uztaritze jadanik utzia zuen, baina biltzen ginen, igande arratsaldeetan-edo, ostatuan, edari baten inguruan mintzateko eta kantatzeko. Peiorekin ere, Manexen kanta pila bat kantatu ditugu, eta niretzat beti izan da plazer-iturri bat Manexen piezekin lan egitea; hitzak beti eguneroko biziari lotuak baitziren, eta melodiak belarrian laster sartzen baitziren. Manexen kantuak famatu bilakatu dira eta jendeak askotan errepikatu ditu.

Eta Telesforo Monzonen abestiak ere kantatu izan dituzue Peio eta biok. Adibidez, 'Itziarren semea'. Doinua ere Monzonena zen?

Bai. Telesforo ez zen musikagile ezaguna, baina egin zituen melodia eder batzuk. 'Lepoan hartu' ere berak konposatu zuen. Pentsatzen dut herri-kantutegian oinarrituko zela.

Noiz ezagutu zenuen Monzon?

1967an edo 68an. Peio eta biok seminarioan ginen eta etortzen zen gu ikustera eta kantuak proposatzera.

Nola gogoratzen duzu zuen lehenengo kantaldia Hegoaldean, 1971ko Bergarako hura?

Ikaragarria izan zen. Iparraldean kantaldiak orduan hasten ziren eta ez ginen ohituak horrenbeste jende izatera; eta, gainera, Bergarako hartan gure kanta guztiak ezagutzen zituzten. Pixka bat lehenago bi disko txiki atera genituen. 1970ean soldaduskan geunden eta ez genuen kantatzen ahal, ez dakit zergatik; soldadu ginelako izango zen. Maiteko nuke Bergarako kantaldi hura grabatua izan balitz. Uste dut zangoak ikaran nituela.

Recibe nuestras newsletters en tu email

Apúntate