Diario Vasco

Tangerreko jazzwomenak

Andrea Motis, Tangerren aritu den jazzwoman gaztea.
Andrea Motis, Tangerren aritu den jazzwoman gaztea. / YOUTUBE
  • Lehendabiziko aldiz jazzaldi batek bere programazio osoa eskeini die emakumeei. Eta ez emakume abeslariei, instrumentistei baizik. Denon harridurako, ez da New Orleansen edo Parisen gertatu. Tangerren izan da

Tanjazz du izena etengabe, mendeetan zehar bere burua itxuraldatzen jakin izan duen hirian izaten den jazzaldiak. Hamazazpigarrena izan du aurtengo festak. Joan den mendeko azken urtean Philippe Lorin frantziarrak jazz proposamen hori luzatu zuenean Casablanca filmerako inspirazioa izan zen hamaika mugako lur estraino honetan, denek erotzat jo zuten. Tangerren ez zegoen azpiegiturarik, ez zegoen kasik aretorik, ez zegoen hortan dirua jarriko zuen mezenasik edo erakunderik eta ez zegoen zaletasunik.

Baina Philippek ez zuen amorer eman eta apurka-apurka, zaletasuna, aretoak, diru laguntzak eta ikusleak sortu, agertu, arrimatu ziren.

Nazioarteko jazz zirkuituetan Tanjazz nahitaezko bihurtu zen aspaldian baina aurtengo antolatzaileen burutazioa ezinezkotzat hartu zuten denek: emakume instrumentistak baino ez ziren izango Tangerren!!! Orain bi aste komentatu genuen hemen Billy Tiptonen istorioa, jazza hainbeste maite zuen Oklahomako emakume harena, zeina gizonezkoz mozorratu zen bizitza osoan jazz band bateko piano eta saxojole eta gidaria izan ahal izateko. Komentatu genuen ere bere oroimenez sortu zela The Tipton Sax Quartet, non emakumeak baino ez ziren. Talde bakarra urteetan zehar.

Oraingoan ere Philippe ez zen errenditu. Eskerrak. Udazkena hasi berri zela, jazzwomenek osaturiko programa aparta gauzatu zen Minzah hotelean, Mulay Hafik sultanaren jauregi miresgarrian eta Badiaren inguruan, aire librean. Denon harridurako. Denon plazerrerako. Eta lau egunez, Tanger jazzwomen horien sasoi menderaezinaren lekuko izan zen.

Nortzuk tauletan? Nortzuk saxoarekin, pianoarekin, baxuarekin, bateriarekin? Esaterako, 21 urte dituen Bartzelonako Andrea Motis. Kantaria da, bai. Baita saxo eta trompeta jolea ere. Jazzaren odola berrituko duela diote adituek.

Exenplurako, De La Purísima talde espainiarra, cuplé-jazz izeneko asmakizunarekin garbizaleak ere ahoa bete hortz eta enbidiaz uzten dituena. Konparaziorako, hainbat Grammy sari estima handikoak lortu dituen Terri Lyne Carrington. Bateria jotzeaz gain, musika egilea da. Gehiagorik? Asetu arte: Naissam Jalalek Sirian ditu sustraiak baina Frantzian sortzen du bere musika eta flauta jotzen du Rhythms of Resistance izena duen bere taldearekin. Bianca Gismonti brasildarra bateriajolea da, eta pianoa ere jotzen du… Bertakorik, Tangerrekorik ez zen izan Tanjazzeko taulen gainean? Instrumentistarik momentuz ez baina abeslari gazteentzako txapelketan Saklma Charif Kalifi neskak bereganatu zuen ikur nagusia…

Ez zen ba alferrikakoa Tiptonek bizitako mentura harrigarria. Dagoenean dagoela ere, infernuan ala zeruan, Dorothy izena zuen Billyk barre eta txalo egingo du, dudarik ez Lil Hardinen konpainian. Nor? Lil? Zein? Jazza ikertzen duten liburuek orain arte ametu izan duten emakumezko pianojole bakarra. New Orleansekoa kasik gaindituko zuen Chicagoko jazz estiloaren sortzailetzat dute askok eta bere konposizioak zeharo ausartak zirela diote. Louis Armstrong deskubritu zuen eta trompeta solista izateko laguntza eskaini zion. Ezkondu ziren. Baita banatu ere. Baina Louis hasi zenerako, Lil Chicagoko jazz erregina zen, ez izan dudarik.

Dorothy eta Lil aitzindariak izan ziren. Tangerren, udazkena hasi berria zela, entzun zen euren ondorengoen musika eder eta librea

Recibe nuestras newsletters en tu email

Apúntate